عملیات ریسندگی الیاف کوتاه
 

ریسندگی الیاف کوتاه به سه گروه ریسندگی پنبه ای-ریسندگی مخلوط الیاف پنبه با الیاف مصنوعی و ریسندگی الیاف مصنوعی تقسیم می شود. هر چند که ماشین ها و ابزار مورد استفاده در هر سه ریسندگی به هم شبیه هستند، ولی تفاوت هایی در انواع قطعات مورد استفاده و تنظیمات و فاصله بین اجزا و سرعت ماشین آلات وجود دارد.

کارهایی که باید روی الیاف انجام گردد تا به نخ تبدیل شوند عبارتند از:

باز کردن توده الیاف از همدیگر، تمیز کردن و جدا کردن ضایعات، ایجاد یک رشته ضخیم از الیاف، صاف و یکنواخت و موازی کردن و مخلوط کردن الیاف موجود در رشته تولیدی (فتیله)، لاغر و نازک کردن رشته تولیدی و در نهایت تاب دادن این رشته و ایجاد نخ می باشد. در گذشته تمامی این عملیات را با دست انجام می دادند و نخ را تولید می کردند.

اما ساختن نخ با دست جوابگوی جمعیت رو به رشد انسان ها نبود، درنتیجه ماشین آلاتی برای این کار ساخته شد. هرکدام از این ماشین آلات، همان کارهایی که قبلاً با دست انجام می شد را با سرعت و دقت بسیار بالایی انجام می دهند.

کلیه عملیات ریسندگی الیاف کوتاه عبارتند از :

•  BLOWROOM حلاجی ........ بازکردن و تمیزکردن الیاف

• CARDING کاردینگ ...............باز کردن و تمیز کردن و تولید رشته ضخیم (فتیله)

• DROW FRAME هشت لاکنی (کشش) ...... مخلوط کردن و موازی کردن الیاف

• COMBING شانه زنی ..............جداکردن الیاف کوتاه و موازی کردن الیاف

• RING Spinning روتور ..........لاغر کردن رشته و تاب دادن نخ و تولید بوبین نخ

• AIRJET Spinning ایرجت.......لاغرکردن رشته و تاب دادن نخ و تولید بوبین نخ

• FRICTION Spinning اصطکاکی ...... لاغرکردن رشته و تاب دادن نخ و تولید بوبین نخ

حلاجی

حلاجی اولین عملیاتی است که در کارخانه ریسندگی از طریق ماشین آلات بر روی الیاف کوتاه انجام می شود. هدف از عملیات حلاجی، باز کردن الیاف، تمیز کردن و مخلوط کردن آن می باشد. برای اجرای این اهداف  ماشین¬ آلاتی مورد نیاز می باشند. قبل از هر عملی باید الیاف در داخل دستگاه تغذیه شود. این کار به روش های مختلفی انجام می شود.

ضایعات حلاجی

همانطور که گفته شد وظیفه حلاجی باز کردن و تمیز کردن الیاف می باشد. در توده الیاف تغذیه شده به ماشین ها این مواد وجود دارد:

• الیاف پنبه

• تکه های سیم آهنی که با آنها عدل ها را می بندند (بخاطر بی احتیاطی وارد خط می شود)

• پیچ و مهره، سکه، دسته کلید و ...

•غوزه خشک شده و برگ خشک شده پنبه

• حشرات مرده

• سنگ و خاک

به جز الیاف پنبه، بقیه موارد باید جدا شوند. برای جداسازی هر کدام از مواد روش هایی وجود دارد و دستگاه های خاصی ساخته شده اند. هر کدام از این دستگاه ها اجزای گران قیمتی دارند که باید از آنها مراقبت به عمل آید. برخورد اجسام فلزی با قطعات دستگاه ها می تواند باعث خسارت به آن دستگاه و در نتیجه خرابی دستگاه و ایجاد ضررهای فراوان شود. از طرفی بر خورد آهن یا فلزات با قطعات فولادی دستگاه منجر به ایجاد جرقه و آتش سوزی می گردد.

تغذیه با دست

در این روش کارگران به کمک دست یا چنگک ها الیاف را از توده الیاف پنبه باز کرده و در داخل دستگاه و یا روی نوار نقاله مربوطه قرار می دهند. در صورتی که لازم باشد از دو نوع الیاف استفاده شود، کارگران آن را به صورت لایه لایه روی هم قرار می دهند و به دستگاه تغذیه می شود.

تغذیه به روش حجمی

الیاف را می توان بر اساس حجم آنها، به دستگاه های حلاجی تغذیه کرد. در واحدهای ریسندگی کوچک یک یا دو تغذیه کننده قرار دارد ولی در سالن های بزرگ حلاجی می توان چند تغذیه کننده حجمی را در کنار هم قرار داد و برای هر کدام الیاف مورد نظر را مشخص کرد.

شکل یک نوع سیستم تغذیه حجمی

تغذیه به روش وزنی

در این روش الیاف توسط وسایل خاصی توزین شده و سپس روی نوار نقاله دستگاه ریخته می شود. در این نوع ماشین ها ترازو روی نوار نقاله وجود دارد و به راحتی با باز شدن دریچه آن، الیاف روی نوار نقاله می ریزد.

 
شکل سیستم تغذیه با یک ترازو (وزنی)

بعضی از این ماشین ها دارای چند سیستم توزین هستند تا علاوه بر بالا رفتن سرعت کار، امکان تغذیه وزنی چند نوع الیاف نیز میسر باشد. در این روش هر کدام از ترازوها مقدار خاصی الیاف را روی نوار نقاله می ریزد. به صورت مثال در شکل ذیل هنگامی که کلید استارت حرکت نوار نقاله زده می شود هر سه نوع الیاف مورد نظر به صورت لایه لایه روی هم قرار می گیرند.

 
شکل دستگاه تغذیه وزنی چند ترازویی و عملکرد درون آن

 مخلوط کردن الیاف

در سالن حلاجی، ابتدا عدل های مختلف را باز کرده و سپس با هم مخلوط می کنند تا یکنواخت و همگن شوند. در مورد الیاف پنبه این کار باید حتماً صورت گیرد؛ زیرا ممکن است عدل ها از نواحی مختلف به کارخانه آورده شده باشند و از نظر کیفیت یکسان نباشند. گاهی پنبه ای که حتی از یک مزرعه به کارخانه آورده می شود به علت یکسان نبودن شرایط خاک و نحوه آبیاری، ممکن است کاملاً یک دست نباشد. از این جهت برای یکنواخت کردن محصول، باید الیاف را با هم مخلوط نمود. این کار به کمک دست و یا با ماشین های تغذیه انجام می شود. برای مخلوط کردن الیاف با کمک دست، لایه هایی از عدل پنبه را بر می داند و بر روی هم قرار می دهند. این کار را می توان با ماشین آلاتی انجام داد که به عنوان تغذیه وزنی و یا حجمی عمل می کنند. سپس طی مراحل بعدی الیاف کاملاً با هم مخلوط می شوند.

جداسازی آهن از الیاف

سیم آهنی بسته بندی عدل ها، پیچ و مهره و هر چیز فلزی دیگری که همراه توده الیاف وارد زننده ها شود، باعث خراب شدن زننده ها می گردد. آهنربا به راحتی می تواند آهن را به خود جذب کند؛ بنابراین کافی است آهنربا را در مسیری قرار دهید که آهن های همراه الیاف از آن عبور می کنند.
 

شکل جداکننده آهن

انواع زننده ها

زننده به معنی ضربه زدن به الیاف است. در حلاجی میخ های فولادی تیزی بر الیاف زده و آنها را از هم باز می کنند. به این میخ ها خار می گویند. در حلاجی این خارها در ابتدای کار حلاجی درشت تر و محکم تر می باشند و به تدریج هر چه الیاف بازتر می شوند خارهای زننده ها ظریف تر می شوند. خارها در اثر کار زیاد کند می شوند و باید آنها را تیز نمود. برای تیز کردن خارها از سمباده های مخصوصی استفاده می کنند. در اثر برخورد اجسام سخت خارها می شکنند که باید آنها را تعویض کرد.

 
شکل ترتیب نازک شدن خارها در حلاجی

نحوه تعویض خارهای زننده ها

وقتی اجسامی مثل تکه آهن به خارها برخورد کند و یا در اثر کار زیاد خارهای زننده ها خراب شوند، باید آن را تعویض کرد. با توجه به انواع زننده ها، سه روش برای این عمل وجود دارد:
1.زننده هایی که خارها را روی سطح زننده با جوشکاری متصل می کنند. شکل زیر یک نمونه را نشان می دهد. در این نمونه خارها را روی زننده مجدداً جوش می دهند و سپس آنها را تیز می کنند.

 

شکل زننده جوشکاری شده

2.زننده هایی که خارهای آن هرکدام به طور جداگانه پیچ مخصوص به خود را دارند با باز کردن پیچ، خار زننده ها جدا می شود. خار نو به جای آن بسته می شود. با سمباده زدن سطح خارها را با هم یکنواخت می کنند.

 
شکل زننده پین دار

3.زننده هایی که خارهای آنها روی صفحات فلزی مخصوصی پرچ شده است. برای تعویض هر صفحه کافی است با آچار آلن پیچ ها را باز کنید و صفحه معیوب را برداشته و صفحه جدیدی را در محل آن قرار دهید و سپس همه پیچ های آن را ببندید.

 
زننده خاردار با تراکم متوسط

4.زننده هایی که دندانه اره ای هستند و از رشته های فلزی دندانه اره ای که با دقت در کنار هم پیچیده شده اند، ساخته شده است. تعویض خارها از طریق باز کردن نوار اره ای و جایگزین کردن نوار جدید انجام می شود. این عمل توسط گروه متخصص امر انجام می شود.

شکل زننده خاردار با تراکم زیاد

تنظیمات میله های اجاقی

میله های اجاقی یکی از پرکاربردترین وسایل جهت جداکردن ضایعات الیاف پنبه می باشند. میله اجاقی به صورت تعدادی مثلث با شکل خاص و در کنار هم می باشند. این میله ها به صورت نیم دایره و در کنار هم و با فاصله قابل تنظیم از خارهای زننده قرار دارند. هر چه مقدار فاصله نوک تیز مثلث از زننده کمتر باشد، ناخالصی بیشتری گرفته می شود ولی به همراه آن مقداری الیاف هم به مخزن ضایعات فرستاده می شود. ولی هر چه این فاصله زیادترشود، الیاف کمتری همراه ضایعات حذف می شود ولی همراه الیاف اصلی، مقداری ضایعات نیز فرستاده می شود. هر دو وضعیت نامناسب است، بنابراین باید مقدار این فاصله را با دقت انتخاب کرد تا بهترین نتیجه حاصل شود.
در روش های مدرن، سنسورهایی وجود دارند که به طور مداوم وضعیت میله های اجاقی، مقدار ضایعات و تمیزی الیاف را کنترل می کنند و در صورت لزوم به موتورهای سروو پله ای، دستور تغییر تنظیمات صادر می شود. در شکل زیر مشاهده می کنید که فاصله میله های اجاقی را می توان با چرخش مثلثی ها تغییر داد و درنتیجه تنظیمات مناسبی به دست آورد.

شکل تنظیمات میله اجاقی و انواع آن

زننده پله ای

ین دستگاه بازکننده و زننده از تعدادی زننده که با زاویه 45 درجه در کنار هم قرار گرفته اند، تشکیل شده است. جهت گردش تمام زننده ها یکسان است و الیاف به پایین ترین زننده تغذیه می شوند و در اثر جریان هوا و نیروی گریز از مرکز در حین بازشدن و تمیز شدن به زننده های بالاتر منتقل می گردند تا بالاخره با آخرین زننده رسیده و از کانال خروج به بیرون منتقل می شوند.
 

شکل دستگاه بازکننده پله ای

تنظیمات مربوط به چاقویی ها

برای جداسازی ضایعات، می توان از چاقویی ها استفاده کرد. چاقویی ها در واقع صفحه های منحنی شکلی هستند که سطح مقطع شبیه به یک چاقو دارند. طرف تیز چاقویی ها را با فاصله مناسبی از زننده ها قرار می دهند و ضایعات در اثر تماس با چاقویی ها ریزش می کنند و درون یک جعبه جمع آوری می شوند. پس از پرشدن جعبه، آن را تخلیه می کنند. هر چه فاصله نوک پاقویی ها از خارهای زننده کمتر شود، ضایعات بیشتری جداسازی می شود. هر چه این فاصله بیشتر شود، ضایعات بهتر حذف می شود ولی مقدار بیشتری از الیاف نیز به ضایعات راه می یابد. شکل ذیل این تنظیمات و تأثیر آنها را نشان می دهد.

تنظیمات چاقویی ها

زننده اکسی فلو

انواع زننده هایی که مورد بحث قرار گرفت، توده الیاف را فقط یکبار از محفظه بازکننده و تمیزکننده الیاف، رد می کنند. اما طرز کار زننده اکسی فلو به گونه ای است که توده الیاف در اثر جریان هوا و راهنماهایی که در داخل دستگاه قرار داده شده است، مسیری مارپیچ را روی زننده می پیماید و با هر بار چرخش قدرت زنندگی و تمیزکنندگی دستگاه به چندبرابر افزایش می یابد. شکل زیر نمای این دستگاه و عملکرد آن را نشان می دهد.

 
شکل زننده اکسی فلو

نوع دیگری از این نوع زننده وجود دارد که به جای یک زننده، دو زننده دارد و توده الیاف پس از انتهای مسیر زننده اول، وارد محوطه زننده دوم می شود تا همین عمل روی زننده دوم هم انجام شود. این نوع زننده ها قدرت خوبی در تمیزکنندگی دارند ولی با تغییر فشار هوا، الیاف به دور زننده می پیچد و از کار می افتد. برای راه اندازی مجدد باید تمام الیاف بین تیغه های زننده را تمیز کرد و سپس دوباره دستگاه را روشن نمود.

زننده افقی

این زننده ها دارای دو عدد زننده است که در جهت مخالف یکدیگر حرکت می کنند و علاوه بر تمیز کردن، الیاف را از هم باز می کنند. شکل زیر مسیر عبور الیاف در این نوع زننده را نشان می دهد.

 
شکل زننده افقی

تمیزکننده بدون زننده

این نوع زننده از طریق حرکت دادن توده های الیاف از روی میله های اجاقی عمل تمیز کردن الیاف را انجام می دهد. شکل زیر نمای شماتیک و مسیر حرکت الیاف را نشان می دهد.

شکل تمیزکننده بدون زننده

زننده کرشنر

در ریسندگی پنبه ای باز کردن الیاف و جدا کردن ضایعات اهمیت زیادی دارد. یکی از زننده های دیگر زننده سه بازویی یا زننده کرشنر نامیده می شود. در این زننده سه بازو با طول حدود یک متر وجود دارد که بر روی آنها خارهای ضخیمی وجود دارد. با برخورد نوک خارها به الیاف و سایش الیاف همراه با ضایعات به میله های اجاقی که در زیر زننده ها قرار دارد ضایعات گیاهی جدا می شود.

1.بازو و خارهای زننده کرشنر

2.میله های اجاقی

 
شکل زننده کرشنر

ماشین تولید بالش

آخرین مرحله در قسمت حلاجی استفاده از ماشین بالش یا متکاپیچ است. پس از آنکه الیاف مراحل باز شدن و تمیز شدن را طی کرد برای آنکه به طور مناسبی برای استفاده در مرحله بعدی (ماشین کارد) جمع آوری و آماده شود، به وسیله این ماشین به صورت لایه، متکاپیچی می شود. عملیاتی که در این مرحله انجام می گیرند عبارتند از:

1.باز شدن بیشتر و تمیز شدن الیاف: که توسط قسمت بازکننده انجام می گیرد.

2.یکنواخت کردن لایه الیاف: که به وسیله کنترل ارتفاع الیاف در ناودان جلوی ماشین یا به وسیله کنترل حجمی الیاف توسط دستگاه پیانو و مخروطی ها انجام می گیرد.

3.متراکم کردن الیاف و پیچیدن به صورت بالش: که توسط آبکش ها و غلتک های کالندر در قسمت تهیه بالش انجام می شود. شکل زیر نمایی از ماشین بالش و قسمت تغذیه را نشان می دهد.

 
شکل نمایی از ماشین تولید بالش و بخش تغذیه آن

 
در حال حاضر ریسندگی پنبه ای با روش تولید بالش منسوخ شده است و به همین دلیل توضیحات بیشتری در این خصوص ارائه نمی شود. در این روش بسته هایی از لایه الیاف تولید می شود این بسته ها که بالش (lap) نامیده می شوند به سالن عملیات کاردینگ منتقل می شوند. در روش جدید، توده های کوچک الیاف که در هوا شناور می شوند، از طریق دمیدن و مکش هوا به طرف ماشین های کارد منتقل می شوند. الیاف در داخل لوله هایی به قطر 20 الی 50 سانتیمتر و به کمک فشار هوا به حرکت در می آید.

اپراتوری ماشین آلات سالن حلاجی

1.مطمئن شوید که عدل هایی که از انبار الیاف سالن حلاجی منتقل می شوند، صحیح وارد شده اند.
2.مطابق برنامه وارد شده عدل ها را بچینید.
3.چنانچه سیستم بازکننده عدل دستی و یا نیمه اتوماتیک است و نیاز به پارتی گیری دارد، عدل های مختلف را مرتب بچینید که طبق برنامه داده شده باشد.
4.تسمه های عدل را باز کنید و کلیه تسمه ها و لفاف عدل ها را جمع کنید و به محل خاص جمع آوری آنها انتقال دهید.
5.کناره های عدل های بازشده را که احیاناً چرب یا کثیف می باشد، پاک کنید.
6.مطمئن شوید که اطلاعات عدل ها، درست اعلام شده است.
7.ابزار انتقال و باز کردن عدل ها مانند سیم بر و چرخ انتقال را به صورت صحیح استفاده کنید.
8.هنگام تغذیه دستی، مطمئن شوید که کد رنگ بندی خاص مخلوط قابل استفاده در دسترس محل تغذیه باشد.
9.میزان تغذیه برای ماشین بعدی را کنترل کنید.
10.هنگام روشن کردن ماشین های سالن حلاجی رعایت موارد زیر ضروری است؛ به خصوص در سالن هایی که دارای سیستم شوت فید هستند.
الف) رون نمودن فیلتر روتاری
ب)روشن نمودن فن های ماشین های کار که به خط ماشین آلات حلاجی متصل هستند.
پ)روشن کردن فیلتر و کمپکتور جمع آوری کننده ضایعات مکش
چ)روشن کردن فن های ضایعات ریز تمیزکننده پله ای
د)روشن کردن تمیزکننده پله ای.
11.چراغ های آلارم مورد استفاده در ماشین آلات را دنبال کنید.
12.دکمه های کنترل ماشین و عملکرد آنها را یاد بگیرید.
13.دکمه های اضطراری ماشین ها را یادبگیرید که مواقع بروز خطر استفاده کنید.
14.نهایت دقت را در کدبندی الیاف واریته های پنبه داشته باشید.

روانکاری در ماشین آلات حلاجی

هنگام روانکاری به نکات زیر توجه نمایید:

1.محل مورد نظر، کاملاً از هرگونه آلودگی پاک گردد.

2.روغن یا گریس مورد نظر تا زمانی که از کناره گریس خور خارج شود، تزریق گردد.

3.توسط پارچه پنبه ای روغن های اضافی پاک گردد.

4.درپوش محل مورد نظر بسته گردد.

منبع جهت دریافت اطلاعات بیشتر:

Principles of Spinning Fibres and Blow Room Cotton Processing in Spinning;By Ashok R. Khare

Handbook of Yarn Production:Technology, Science and Economics,A volume in Woodhead Publishing Series in Textiles,Book • 2003

Advanced Fiber Spinning Technology ,1st Edition , by T. Nakajima ,Published Date: 1st January 1994

REITER Spining catalog. 45 catalog

ZINSER catlog. 7 catalog

TRUTZCHLER spining catalog. 8 catalog

کتاب ریسندگی  تالیف کتب درسی  فنی و حرفه ای

ریسندگی چرخانه ای; هوشمند بهزادان، ابوالقاسم طاهری عراقی 

سیستم های ریسندگی مدرن ~ورنر کلاین، سعید شیخ زاده نجار (مترجم)

تکنولوژی ریسندگی چرخانه ای ~ترومر، علی اکبر قره آغاجی (مترجم)، مجید جوهری (مترجم)

ریسندگی الیاف کوتاه و مخلوط ها در سیستم پنبه ای ~کی.آر. سالهوترا، میررضا طاهری اطاقسرا (مترجم)

اصول ریسندگی اصطکاکی ~علی اکبر مراتی

ریسندگی مدرن ~مجید جوهری

لینک اشتراک گذاری:

https://b2n.ir/nassajyar351