طرح تافته و مشتقات آن
طرح تافته و مشتقات آن
پارچه، سطح يا لاي هاي انعطافپذير است كه از در هم رفتن و اتصال الياف و يا نخها اب يكديگر به وجود مي آيد. اين لايه داراي خصوصياتي نظير استحكام مناسب، قابليت شستشو، انعطافپذيري و... مي باشد. در زندگي روزمره كاربردهاي فراواني براي پارچه در وجود دارد. از جمله موارد كاربردي مي توان به پوشاك،پرده، رومبلي، روتختي و روميزي، روكش صندلي اتومبيل، چادر صحرايي، چتر نجات، كيف و ... اشاره نمود.
با توجه به نحوه قرارگيري الياف و نخها درتشكيل پارچه، محصول نهايي را ميتوان به سه دسته كلي تقسيم بندي نمود:
پارچه هاي تاري - پودي
پارچه هاي حلقوي
منسوجات بي بافت
پارچه هاي تاري - پودي
از طريق در هم رفتن و اتصال دو دسته نخ به نام تار و پود در دو راستاي عمودي و افقي، پارچه تاري - پودي تشكيل يم شود . نخهايي كه در راستاي عمودي در طول پارچه و به موازات كناره (حاشيه) پارچه قرار دارند تار ناميده يم شوند . نخهاي پود به صورت افقي در عرض پارچه و عمود بر نخهاي تار قرار دارند . شكل زیر يك نمونه پارچ يه تار پودي و نحوه قرارگيري نخهاي تار و پود در دو راستاي عمود بر هم را نشان ميدهد:
نمونه اي از پارچه تاري پودي
پارچه هاي حلقوي
در بافندگي حلقوي، نخ به شكل حلقه در آمده و سپس از طريق اتصال و در هم رفتن حلقه هاي نخ در جهت عرضي و يا طولي، پارچه تشكيل مي شود. بافندگي حلقوي به دو دسته تقسيم ميشود:
بافندگي حلقوي پودي
بافندگي حلقوي تاري
بافتني سنتي و متداول و با استفاده از ميل بافتني و نخ كاموا از جمله اين نوع پارچه مي باشد:
نحوه تهيه بافت حلقوي پودي و نمونه بافته شده آن با دست
در روش ماشيني براي تهيه پارچه حلقوي پودي، عمليات تبديل نخ به حلقه و اتصال حلقه هاي نخ به يكديگر، توسط سوزنهاي ماشين بافندگي صورت مي گيرد. اين عمليات شبيه كار است كه با دست انجامد ميشود ولي به كمك سوزنهايي كه در نوك آنها حلقه هاي فلزي وجود دارد كه پس از گرفتن نخ، حلقه سوزن فلزي بسته ميشود و پس از حركت لازم دوباره باز شده تا نخ در محل ديگري حلقه ها را تكرار كند.
دستگاه بافندگي با ساختار حلقوي پودي و انواع سوزنها
در روش بافندگي حلقوي پودي، فقط از يك نخ براي بافت پارچه استفاده مي شود. به اين ترتيب كه تمام سوزنهاي ماشين بافندگي از يك نخ واحد براي تشكيل حلقه استفاده مي كنند. در اين روش، ابتدا نخ به شكل حلقه در ميآيد و اتصال حلقههاي مجاور در امتداد افقي، يك رج از بافت را تشكيل مي دهد. حلقه هاي رج دوم از ميان حلقه هاي رج اول عبور كرده و به آنها متصل مي شوند. به اين ترتيب، رجهاي بعدي پارچه بافته مي شوند. اتصال حلقه هاي نخ در رجهاي مختلف در امتداد عمودي، يك رديف از بافت را تشكيل مي دهد.
بافندگي حلقوي تاري
اين نوع بافت فقط از طريق دستگاه بافندگي امكان توليد دارد . در اين روش، عمليات تبديل نخ به حلقه و اتصال حلقه هاي نخ به يكديگر، توسط سوزنهاي ماشين بافندگي صورت مي گيرد. شكل زیر نمونه ماشين بافندگي حلقوي تاري و نمونه پارچه آن را مشاهده مي كنيد.
دستگاه بافندگي حلقوي تاري، نمونه پارچه هاي با ساختار بافت حلقوي تاري
در روش بافندگي بر خلاف بافندگي حلقوي پودي (كه در آن پروسه بافت از طريق به كارگيري يك نخ انجام ميپذيرد) نياز به يه دسته نخ به نام نخهاي تار مي باشد. هر يك از نخهاي تار، توسط يكي از سوزنهاي ماشين بافندگي، جداگانه تشكيل حلقه مي دهند. اتصال حلقهها در امتداد عمودي نيز، يك رديف از بافت را تشكيل مي دهد. به اين ترتيب، يك سري رديفهاي عمودي از حلقه ها، كه به صورت موازي كنار يكديگر قرار دارند، تشكيل مي شود. ايجاد اتصال بين رديفهاي موازي كنار يكديگر، با حركت زيگزاگي نخ بين رديفهاي مجاور صورت مي گيرد. از ويژگيهاي مهم پارچه هاي حلقوي تاري اين است كه به راحتي شكافته نمي شوند. همچنين قابليت كشساني اين پارچهها از پارچه هاي حلقوي پودي بسيار كمتر است. در شكل ساختار بافت و تفاوتهاي هر سه نوع ساختار بافت تاري - پودي، حلقوي پودي و حلقوي تاري مشخص شده است . چگونگي در هم رفتن نخها را در سه شكل شرح دهيد.
منسوجات بي بافت
بر خلاف روش بافندگي تاري پودي و بافندگي حلقوي، كه ابتدا الياف به نخ تبديل و پس از درگيري واتصال نخها، پارچه توليد ميشود، در منسوجات بيبافت، مستقيماً از اتصال و در هم رفتگي الياف به وجود مي آيد. لذا، استحكام پارچه هاي بيبافت از پارچه هاي تاري پودي و حلقوي كمتر مي باشد. از مصارف گوناگون د منسوجات بيبافت ميتوان به پوشك بچه، دستمال كاغذي، بانداژ، لباس جراحان، ماسك، چاي كيسهاي، روبالشي يك بار مصرف (مورد استفاده در هواپيما و قطار)، لباسهاي يك بار مصرف و... اشاره نمود. شكلهاي 6 نمونه هاي از كاربردهاي اين منسوجات را نشان ميدهد:
نمونهاي از كاربردهاي منسوجات بي بافت
از روشهاي مختلفي مانند سوزن زني، حرارتي و استفاده از آب با فشار بالا براي توليد اين منسوجات استفاده مي شود. در روش مكانيكي، با استفاده از سوزن زني، درگيري و اتصال الياف به وجود مي آيد. به اين ترتيب كه با وارد كردن ضربات متوالي سوزن بر لايه الياف، الياف در بعضي نقاط با يكديگر درگير ميشوند و در نتيجه تصال و در هم رفتگي بين الياف به وجود مي آيد. شكل 7 موكت و پارچه بيبافت تهيه شده به روش سوزن زني را نشان مي دهد.
نمونهاي از منسوجات بي بافت تهيه شده از طريق روش سوزن زني
در روش حرارتي، با عبور هواي داغ از روي لايه الياف، بعضي از نقاط الياف ذوب ميشوند و به هم ميچسبند و به اين ترتيب لايه پيوسته و متصلي از الياف به وجود مي آيد. شكل زیر نمونه هايي از لايه هاي بي بافت توليد شده از طريق روش حرارتي را نشان ميدهد:
منسوج بي بافت تهيه شده از طريق روش حرارتي منسوج تهيه شده از طريق فشار آب
در روش استفاده از آب براي توليد اين منسوجات، آب با فشار از طريق روزنه هايي با الياف برخورد كرده و سبب در هم رفتگي الياف با يكديگر مي شود.
انواع نخهاي به كار رفته در بافت
نخهايي كه در بافت پارچه ها به كار ميرود را ميتوان به دسته هاي زير تقسيم كرد .
1- نخهاي منو فيلامنتي:
اين نخها در حقيقت يك ليف ضخيم هستند مهمترين كاربرد اين گونه پارچه ها در توري چاپ و تورهاي ماهيگيري و بافت توري مناسب پرده مي باشد.
2-نخهاي مولتي فيلامنتي :
اين گونه نخها داراي چند ليف فيلامنتي است كه در كنار يكديگر قرار گرفته اند اين نخها ممكن است تاب داشته باشد ويا بدون تاب باشند .
3- نخهاي ريسيده شده يك لا:
اين نخها از الياف كوتاه ساخته شده است و با باز شدن تاب، ساختار نخ از هم مي پاشد. اين گونه نخها از هر جنسي ميتواند باشد و كاربرد بسيار گستردهاي در پارچه ها دارند.
4- نخهاي ريسيده شده چند لا :
اين گونه نخها از تابيده شدن دو يا چند نخ ريسيده شده به يكديگر بوجود مي آيد. اين عمل براي ضخيمتر شدن و محكمتر شدن نخ و پارچه، كار برد دارد. همه اين نخها ميتواند همرنگ باشد و يا از چند رنگ مختلف باشد.
5- نخهاي تكسچره شده و حجيم شده :
اين گونه نخها، در حقيقت مولتي فيلامنت هستند . ولي براي حجيم شدن (پف كردن) و حالت كشسان شدن، عمليات خاصي بر روي آن انجام مي شود. در شكل 13 نمونهاي از اين نخها را مشاهده مي كنيد.
نمونه نخ
نمره نخ
همان طور كه ميدانيد، براي اندازهگيري نخ از واحد نمره نخ استفاده مي كنيم. تكس TEX يكي از نمره نخهاي پر مصرف در نساجي است. نمره ديگر پر مصرف نمره انگليسي Ne مي باشد.
وزن در متر مربع پارچه
وزن يك متر مربع از يك پارچه را گويند . در پارچه هاي همجنس هر چه اين مقدار زيادتر باشد، پارچه ضخيمتر مي باشد. براي محاسبه اين پارامتر، كافي است پارچه را به صورت يك متر در يك متر ببريم و آن را وزن كنيم . عدد به دست آمده وزن در متر مربع پارچه است. اما هميشه اين مقدار پارچه در اختيار ما قرار ندارد بنابراين ممكن است پارچه را به ابعاد كمتري برش بزنيم . اگر پارچه را به صورت ده در ده سانت بزنيم و وزن آن را صد ضرب كنيم گرم در متر مربع پارچه به دست مي آيد . چرا؟ گر پارچه را بيست در بيست سانتيمتر ببريم، بايد عدد وزن شده را در 25 ضرب كنيم تا گرم در متر مربع پارچه به دست آيد.
تراکم
واژه تراكم به منظور نشان دادن ميزان نزديكي نخها به يكديگر در پارچه به كار مي رود. تعداد نخها (يا تعداد حلقهها در بافندگي حلقوي) در يك سانتيمتر يا يك اينچ از طول يا عرض پارچه را تراكم مي نامند. در پارچه هاي تاري- پودي، تراكم پارچه به صورت تراكم تاري و تراكم پودي بيان مي شود. تعداد نخها دريك سانتيمتر از پارچه در جهت عرضي، تراكم تاري و تعداد نخها در يك سانتيمتر در جهت طولي، تراكم پودي ناميده مي شود.
مثلاً اگر در يك سانتيمتر از عرض پارچه، 14 نخ تار وجود داشته باشد، تراكم تاري پارچه 14 است و اگر در يك سانتيمتر از طول پارچه 13 نخ پود وجود داشته باشد، تراكم پودي پارچه 13 است. در شكلهاي15ذ نمونهاي اندازهگيري تراكم تاري و پودي نشان داده شده است: در پارچههاي حلقوي، تعداد رجها و رديفها در يك سان يت متر از طول يا عرض پارچه، تراكم پارچه را مشخص مي كند. تعداد رديفها در يك سانتيمتر از عرض پارچه، تراكم رديف و تعداد رجها در يك سانتيمتر ازطول پارچه، تراكم رج را مشخص مي كنند. هر چه تعداد رجها و رديفها در يك سانتيمتر ازطول يا عرض پارچه بيشتر باشد، فضاي ميان حلقه ها كمتر و بافت پارچه متراكمتر است.
اگر پارچه ريز بافت باشد تراكم پارچه را نميتوان با خطكش اندازه گرفت. براي اين كار از وسيلهاي به نام «پود شمار» استفاده مي شود. اين وسيله به يك صفحه مدرج و يك ذره بين مجهز است و با استفاده از آن ميتوان تعداد نخها (يا تعداد حلقهها در بافندگي حلقوي) را در يك سانتيمتر از پارچه شمارش و تراكم پارچه را تعيين نمود. نمايي از پود شمار در شكل نحوه استفاده از پود شمار را مشاهده مي كنيد.
هر چه تعداد نخها در يك سانتيمتر از طول يا عرض پارچه بيشتر باشد، فضاي ميان نخها كمتر و بافت پارچه متراكم برتر خواهد بود عكس، هر چه تعداد نخها در يك سانتيمتر از طول يا عرض پارچه كمتر باشد، فضاي ميان نخها بيشتر است و بافت پارچه بازتر به نظر مي رسد. در شكل زیر نمونهاي از پارچه متراكم و نيز پارچه كم تراكم نشان داده شده است:
منبع:
1. وزير دفتري شاهپور 1392شابك 964-463-024-6تهران دانشگاه صنعتي امير كبير
2.ابراهيم خليل خيري 1384شابك 964-05-0959-0تهران شركت چاپ و نشر كتب درسي ايران
3 - Z. J. GROSICKI Watson's Textile Design and colour 2004 Abington Cambridge CB1 6AH,England
4-The textile institute Textile design , principle 2010 A.Briggs –Goode and K. Townsend Austian textile committee 2008 – 2014 Winding , twisting , warping tretment 3 files
5- Austian Austian textile committee 2008 – 2014 Winding , twisting , warping tretment 3files
6- Turkey textille institue 2012 Winding , warping , twisting
لینک اشتراک گذاری:
| بازديد | تاريخ |
| ۱۲۳۸ | ۶/۶ |
| ۳۶۰۴ | ۶/۵ |
| ۱۴۳۹۸ | ۶/۴ |
| ۴۳۸۴ | ۶/۳ |
| ۴۴۲۴ | ۶/۲ |
| ۴۷۳۸ | ۶/۱ |
| ۴۱۶۶ | ۵/۳۱ |
