مروری بر خواص و ساختار البسه جراحی



 

مقدمه

در سال های اخیر به دلیل افزایش تقاضا و آگاهی علم بهداشت دامنه استفاده از منسوجات پزشکی در بازار بسیار افزایش یافته است. بیماری های عفونی مانند ایدز، هپاتیت و سارس به حد هشداردهنده رسیده و دانش و ابزار، برای محافظت از این بیماری ها، به بهبود نیاز دارند. در اتاق عمل، بدن بیمار به عنوان منبع عفونت عمل کرده و به راحتی قابلیت آلوده کردن جراح و سایر کارکنان اتاق عمل را دارد. بنابراین لازم است، این کارکنان با استفاده از لباس های محافظ با نام لباس جراحی در برابر عفونت، محافظت شوند. استفاده از لباس جراحی در ابتدا برای محافظت بیماران از اعضای تیم جراحی منظور شد. این لباس با بافتی نسبتاً شل از پنبه تولید می شد که راحت بود و در عین حال نفوذپذیری بسیاری داشت. اما، با رشد نگرانی ها در باره بروز خطرهای مرتبط با انتقال عوامل بیماری زا از راه خون، هدف از کاربرد این البسه افزون بر حفاظت بیمار از جراح، به حفاظت جراح و کارکنان پیراپزشکی از بیمار تغییر یافت. بنابراین، لباس جراحی باید از نفوذ میکروب های عفونی انتقال پذیر به خون از راه پارچه محافظت کرده و دافع مایع باشد. در عین حال گان جراحی باید راحتی پوشنده لباس را با تبادل گرما و رطوبت بین داخل و خارج آن فراهم کند. بنابراین، نیاز اصلی پارچه این است که در برابر نفوذ مایعات، به ویژه خون مقاومت کند و سترون شده، تنفس پذیر، انعطاف پذیر و ارزان باشد.

پارچه های استفاده شده

الياف

پنبه-پلی استر و پنبه به عنوان مواد سنتی برای تولید لباس های جراحی به شمار می روند. این مواد برای پوشنده راحت بوده، اما اندازه منافذ آنها بزرگ است و بنابراین اجازه می دهد تا مایع یا ویروس ها از این راه انتقال یابند، منسوجات تاری-پودی از پلی استر و پنبه پوشش یافته با فلوئوروکربن دافع مایع نیز در دسترس هستند.
البته مقدار ماده تکمیلی پس از هر بار شست و شو کاهش می یابد و در نتیجه باید دوباره به طور منظم برای حفظ این اثر اعمال شود. اگرچه الیاف مختلفی می توانند برای لباس جراحی استفاده شوند، با وجود این، پلی استر تنها لیفی است که در فراهم کردن خواسته های متضاد راحتی و مهارسازی به خوبی عمل می کند. لباس های جراحی تولید شده از پلی استر برای عمل جراحی کوتاه مدت با حجم کم مایع استفاده می شوند. برخی پارچه های تاری-پودی متراکم از نخ های میکروفیلامنت پلی استر بسیار ظریف تولید شده اند، به طور طبیعی، در این پارچه ها مقدار مایع تکمیل دفع مایع مورد نیاز کمتر است.

انواع لباس های جراحی یک بار مصرف و باز کاربردپذیر

لباس های جراحی که امروزه استفاده می شوند، به دو دسته یک بار مصرف و باز کاربردپذیر طبقه بندی می شوند. نوع یک بار مصرف با استفاده از روش بی یافت و نوع دیگر لباس جراحی در دسته باز کاربردپذیر به طور معمول با روش تاری بودی تولید می شوند. بیشتر محصولات یک بار مصرف تولید شده توسط تولید کننده سترون شده و به کاربر تحویل داده می شود، برای انجام عمل جراحی با خطر زیاد و مقدار خون زیاد، اغلب لباس باز کاربردپذیر با خاصیت سدگری زیاد انتخاب می شود. برای جراحی کم خطر، لباس یک بار مصرف با سد گری کمتر استفاده می شود. مزایای لباس های یکبار مصرف دور کردن سریع منسوجات آلوده، کاهش هزینه شست و شو، سبک وزن بودن و تعویض لباس در زمان کمتر نسبت به البسه باز کاربردپذیر در اتاق های اورژانس است.

پارچه های سه لایه

پارچه های سه لایه برای لباس جراحی به منظور پاسخگویی به اهداف مختلف مدنظر استفاده می شوند، به عنوان مثال، لایه بیرونی برای مقاومت در برابر سایش و سوراخ شدن لایه میانی برای مقاومت در برابر نفوذ مایع و لایه داخلی برای راحتی و حمایت سایر لایه ها طراحی شده است. همچنین سه لایه به واسطه ترکیب با یک غشای میکرو متخلخل، که بین لایه بالایی و پایین پیوند می خورند، تولید می شوند.

پارچه های ضد آب تنفس پذیر

انواع مختلفی از پارچه های تنفس پذیر و راه هایی که تنفس را می توان به پارچه اعمال کرد، از جمله مقوله های زیر وجود دارد:

- ترکیبی از غشاها و پوشش های میکرو متخلخل و آب دوست و

- پارچه های تنفس پذیر هوشمند

غشا و پوشش های میکرو متخلخل

غشاهای میکرومتخلخل به طور کلی از پلیمرهای PTFE پلی یوتان (PU)، پلی اولفین ها، پلی آمید، پلی استر، پلی اتر و پلی اتر بر پایه کوپلیمرها ساخته شده اند، پلی تترافلوئورواتیلن و پلی یورتان بسیار معمول هستند و در اغلب موارد می توان آنها را به طور مستقیم روی پارچه پوشش داد یا به غشا متصل کرد و سپس چند لایه پارچه تشکیل داد.

غشای (یا پوشش) میکرو متخلخل را می توان به عنوان ساختار با دیواره نازک و داشتن شکل شناسی اسفنجی باز و اندازه منافذ کنترل شده به طور معمول در محدوده mμ 03/0تا mμ ۱۰ در قطر تعریف کرد. غشاها و پوشش های میکرو متخلخل روی شبکه به هم پیوسته از حفره های کوچک (منافذ) تکیه کرده و ساختار پلیمری نشت ناپذیر معرفی شده اند. چنین حفره هایی قطره ها را از خود عبور می دهند، اما به اندازه کافی بزرگ هستند که بخار آب بتواند از آنها عبور کند.

غشاها و پوشش های آب دوست

غشا و پوشش های آبدوست، فیلم های پلیمری بسیار نازک هستند که معمولاً پلی استر یا پلی یورتان اصلاح شده هستند. تنفس پوشش آب دوست، یا منتقل کردن مولکول های بخار آب به خارج و جلوگیری از نفوذ مولکول های آب به داخل اتفاق می افتد، فیلم های پلیمری (غشا و پوشش ها) آب دوست (غیر میکرو متخلخل) می توانند بخار آب را با انتشار مولکولی یا ساز و کار جذب سطحی انتقال دهند.

شکل 1. غشاي پارچه گورتکس با بزر گنمایی 40000

عفونت و انتقال آن

اکثر عفونت های پس از عمل، در زمانی اتفاق می افتد که میکروارگانیسم ها به زخم باز دسترسی می بایند. میکروارگانیسم ها تحت تأثیر عوامل بیرونی مانند کارکنان، وسایل، همراه بیمار یا درونی یعنی خود بیمار به وجود می آیند. کار اصلی لباس جراح ممانعت از انتقال عوامل بیماری زاست. انتقال زمانی رخ می دهد که قطره های حاوی میکروارگانیسم های تولید شده از فرد آلوده در فاصله کوتاهی از راه هوا روی بخش های مختلف بدن فرد مانند مخاط بینی یا دهان پخش شود. انتقالی که به وسیله هوا  انجام می گیرد، با انتشار قطره یا ذرات گرد و غبار حاوی عوامل عفونی رخ می دهد. عوامل بیماری زا می توانند بیش از فاصله طولانی تر بسته به عوامل زیست محیطی مانند تنفس در ذرات بسیار کوچک مایعات بدن بیماری حمل شوند.

مباحث قبل نشان می دهد، لباس جراحی باید از نفوذ میکروب های عفونی انتقال پذیر از راه خون به وسیله پارچه جلوگیری کند و در نتیجه پارچه باید با منافذی کوچک تر از اندازه میکروب ها تولید شود. این موضوع تنها زمانی ممکن است که اندازه عوامل بیماری زای مختلف برای تولید کننده شناخته شده باشد. برخی از ویروس ها و باکتری ها به همراه اندازه و بیماری های مرتبط آنها در جدول های ۱ و ۲ داده شده است.

جدول 1. اندازه برخی از ویروس های بیماری های بسیار عفونی
 

 جدول ۲. اندازه برخی از باکتری های بیماری زا
 

خواص مورد نیاز از البسه جراحی
 

خواص گرمایی

زمانی که دمای پوست در محدوده  C ° 22-25 است و تعریق به حالت مایع اتفاق نمی افتد، بدن در حالت راحتی است. بنابراین، راحتی گرمایی با  قابلیت پارچه برای حفظ دمای پوست و انتقال عرق تولید شده بدن، مرتبط است. لباس زمانی که اجازه دهد، این شرایط با تغییرات محیط و افزایش سطح فعالیت ها باقی بماند، نیاز اساسی را برآورده می سازد. رسانندگی گرمایی پارچه از مشخص کننده های خواص راحتی گرمایی پارچه است. رطوبت بازیافتی نیز پدیده راحتی را تحت تأثیر قرار داده و با افزایش رطوبت بازیافتی، رسانندگی گرمایی نیز افزایش می یاید.

بنابراین انتقال گرمای بدن انسان، که می تواند تحت فشار کاری، بیش از حد گرم شود، بسیار مهم است. این مسئله نیز با عنوان افت گرمای کل (total heat loss , THL) اندازه گیری می شود. افت گرمای کل، اندازه گیری قابلیت فرار گرما و رطوبت از بین لایه های لباس است. اگر محدوده دمای طبیعی بدن کم شود، مغز تحت تأثیر قرار گرفته و به تصمیم گیری ضعیف، خستگی شدید، کاهش قدرت و حالت تهوع منجر می شود. کاهش گرمای کلی سامانه لباس، به راحتی بیشتر فرد منجر می شود.

تنفس

تنفس به قابلیت ساختار نساجی در عبور هوا (مولکول های با قطر کوچکتر از حدود mμ 0004/0) و ممانعت از عبور مایعات (مولکولهای با قطر حدود mμ ۱۰۰) گفته می شود. فرار بخار آب بدن، به طور قابل توجه، راحتی را به دو روش تحت تأثیر قرار می دهد:

روش اول، خنک سازی تبخیری یا از دست دادن گرمای نهان به وسیله فرار بخار رطوبت و روش دوم، تجمع مایع روی پوست به سبب عدم قابلیت لباس در انتقال بخار آب، تنفس ماده نساجی، عاملی کلیدی برای تصمیم گیری درباره راحتی آن است. تنفس به وسیله سرعت انتقال بخار رطوبت آب (moisture vapor transmission rate,MVTR) اندازه گیری می شود. MVTR نشانگر مقدار بخار آبی است که از راه لباس در طول دوره زمانی معین می گذرد. MVTR بیشتر، نشانگر این است که رطوبت به طور مؤثرتری خارج شده است و از تجمع رطویت زیر لایه جلوگیری می کند. اندازه گیری دیگر مربوط به تنفس بود، THL است. خارج شدن بخار آب از راه لباس لازمه ایجاد تعادل گرمایی بدن و راحتی است.

نفوذ پذیری هوا

نفوذ پذیری هوای پارچه نیز روی رفتار راحتی آن اثر می گذارد. به طور کلی، ماده ای که نسبت به هوا نفوذپذیر بوده، احتمالا نسبت به بخار آب نیز نفوذ پذیر است. بدین ترتیب، نفوذپذیری بخار آب و مایع معمولا به نفوذپذیری هوا مرتبط است. پارچه هایی (مانند پنبه یا پشم) که با جذب بخار آب از جو متورم می شوند، منافذ بافت را بسته و مقاومت در برابر جریان همرفتی را افزایش می دهند.

راحتی

عواملی که بر راحتی گرمایی اثرگذارند، عبارت از سوخت وساز داخلی بدن برای تولید گرما، سطح عمومی فعالیت، دمای خارجی، خواص عایق بودن، نفوذپذیری پارچه نسبت به رطوبت، آب یا هواست. دمای داخلی بدن انسان C ۲۷° است. بدن به علت سوخت و ساز به طور مداوم گرما تولید می کند و این گرما به محیط منتقل می شود.
مقدار جریان گرما به خواص پارچه و اختلاف دما وابسته بوده و این ویژگی به عنوان اختلاف دما شناخته شده است. به طور کلی، لباس جراحی باید راحتی پوشنده لباس را فراهم کرده و به حفظ دما بدن او کمک کند.

مقاومت در برابر سایش

لباس جراحی دارای ویژگی مهار نباید در طول استفاده معمولی، در شرایط مرطوب یا خشک به طور شایان توجهی تحت سایش قرار گیرد. سایش ممکن است، ساختار لباس را سست کرده و بر خواص سد گری آن اثر منفی بگذارد و سیب پارگی یا ایجاد پرز شود. به عنوان مثال، اگر بازو روی ناحیه سینه یا شکم لباس جراحی ساییده شود.

سمی نبودن

مواد استفاده شده در ساختار لباس جراحی باید فاقد مواد شیمیایی سمی، fوهای مضر، محرک پوست یا حساسیت زا باشند. به طور دائم مواد شیمیایی یا سایر مواد افزودنی گاهی اوقات به منظور افزایش خواص سدگری یا مقاومت در برابر لکه ترکیب می شوند.

اشتعال ناپذیری

همه لباس های جراحی، چه آنها که از الیاف طبیعی یا سنتزی ساخته شده اند، در شرایط مناسب اشتعال پذیر هستند، به ویژه در محیط اتاق عمل که غنی از اکسیژن است. اساسی ترین مفهوم در پیشگیری از آتش سوزی و کنترل مثلث آتش سه عنصر کلیدی است که برای آتش رخ می دهد: مواد سوختنی، منبع سوختن و اکسیژن یا اکسنده قوی برای پشتیبانی از آتش سوزی. بسیاری از مواد با خاصیت منع مصرف در لباس جراحی از مواد طبیعی یا مصنوعی تولید شده اند که با سرعت های مختلف ایجاد آتش سوزی و سوختگی می کنند. پیشگیری از آتش سوزی نیز به جابه جایی مطمئن منابع سوختن، به حداقل رساندن تجمع اکسیژن و آموزش کارکنان در مواقع اضطراری آتش سوزی نیاز دارد.

سترون بودن

این پارامتر نیز به نوع لباس جراحی استفاده شده بستگی دارد. برای لباس جراحی یکبار مصرف، روش تابش و گاز (بخار) که در آن به دمای کم نیاز است، برای سترون کردن ترجیح داده می شود، در حالی که برای نوع لباس جراحی باز کاربردپذیر، روش اتوکلاو بخار و گرمای خشک مناسب  است

استانداردها و دستور کارها

چند سازمان حرفهای استانداردها و دستور کارهای مربوط به انتخاب و استفاده از لباس جراحی را منتشر کرده اند، از آن جمله می توان به سازمان های زیر اشاره کرد:

- اداره ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا (OSHA )

- مرکز بین المللی بهداشت و کنترل بیماری ها (CDC)

- سازمان دارو و غذای آمریکا ( FDA)

- انجمن پرستاران اتاق عمل (AORN )

- انجمن بین المللی مواد و آزمون آمریکا (ASTM)

- مؤسسه ملی استاندارد آمریکا (ANSI)

- انجمن ارتقای تجهیزات پزشکی (AAMI)

- استانداردهای رنگ و شیمی نساجی آمریکا (AATCC)

 سطوح عملکرد مهارسازی لباس جراحی

استاندارد AAMI عملکرد مهارسازی لباس جراحی را با استفاده از آزمون های استاندارد چهارگانه دسته بندی می کند:

AATCC42-2007 مقاومت در برابر نفوذ آب و آزمون نفوذ ضربه ای: این آزمون مقاومت پارچه در برابر نفوذ آب در اثر ریزش آب از ارتفاع معين روی نمونه (با فشار 1 پوند در اینچ مربع)، را براساس افزایش وزن کاغذ جاذب رطوبت (بر حسب گرم) اندازه گیری می کند. نتایج به دست آمده با  این روش آزمون به دفع آب الياف، نخ و ساختار پارچه بستگی دارد. عدد کمتر نشانگر مقاومت بیشتر است.

ATCC 127 – 2008، مقاومت در برابر آب آزمون فشار هیدرواستاتیک: این آزمون مقاومت پارچه در برابر نفوذ آب تحت فشار فزاینده هیدروستاتیک (۲ – 25/0 در اینچ مربع)، را مانند مقاومت هیدروستاتیک (سانتیمتر) اندازه گیری می کند و مانند  ATCC 42-2007، مقاومت در برابر آب به دفع آب الياف، نخ و نیز ساختار پارچه بستگی دارد. عدد بزرگتر نشانگر مقاومت بیشتر است.

ASTMF 1670 - 08 : روش استاندارد آزمون مقاومت مواد مصرفی در لباس محافظ به نفوذ خون مصنوعی است. این آزمون با ارزیابی مقاومت مواد استفاده شده در لباس های محافظ به وسیله نفوذ خون مصنوعی در شرایط تماس مداوم با مایع استفاده می شود. تعیین ردشدن - قبول شدن براساس تشخیص دیداری نفوذ خون مصنوعی است. اگر پارچه ای این آزمون را بگذراند، نفوذناپذیر به خون در نظر گرفته می شود.

ASTM F1671 – 13، آزمون استاندارد برای ارزیابی مقاومت مواد: روش آزمون استفاده شده در لباس محافظ به نفوذ خون با استفاده از باکتریوفاژ  Phi - X174است. این آزمون مقاومت مواد استفاده شده در لباس های محافظ به نفوذ عوامل بیماری زا انتقال پذیر از راه خون را با استفاده از میکروب جانشین در شرایط تماس مایع مستمر اندازه گیری می کند.

نتایج براساس ردشدن- قبول شدن گزارش شده و اگر پارچه ای این آزمون را بگذراند، نفوذناپذیر به ویروس در نظر گرفته می شود. باکتریوفاژ 174-ΦX به عنوان مناسب ترین ماده جایگزین آزمون انتخاب شده است، زیرا مشابه HCV (کوچک ترین پاتوژن انتقال پذیر از راه خون است) است و شکل شناسی تقریباً کروی شبیه به HBV، HIV و HCV دارد. همچنین، پایدار و با محیط زیست سازگار بوده و برای انسان غیر عفونی است.

براساس نتایج حاصل از این آزمون های استاندارد، چهار سطح عملکرد مهار تعریف شده که سطح یک پایین ترین سطح حفاظت و سطح چهار که بالاترین سطح حفاظت بوده به شرح زیر هستند:

- سطح یک: پایین ترین سطح حفاظت است و قابلیت مقاومت لباس جراحی و سایر پوشاک محافظ را در برابر نفوذ مایع در آزمون آزمایشگاهی نشان می دهد (42 AATCC ، مقاومت در برابر آب، آزمایش نفوذ ضربه ای).

- سطح دو: عملکرد مهار کمی بیشتر از سطح یک را ارائه می دهد. این سطح قابلیت مقاومت لباس جراحی و سایر پوشاک محافظ را در برابر نفوذ مایع، در دو آزمون آزمایشگاهی 42 AATCC و 127 AATCC (مقاومت در برابر آب، آزمون فشار هیدروستاتیک) نشان می دهد.

- سطح سه: در برابر نفوذ مایع عملکرد مهار خوبی را فراهم می کند، اما نفوذناپذیر در نظر گرفته نمی شود. این سطح قابلیت مقاومت لباس جراحی و سایر پوشاک محافظ را در برابر نفوذ مایع در دو آزمون آزمایشگاهی 42 AATCC و 127 AATCC نشان می دهد. برای سطح سه، معیار عملکرد آزمون 127 AATCC در یک مقدار بیشتر از سطح دو تنظیم شده است.

- سطح چهار: بالاترین عملکرد مهار در برابر نفوذ مایع را فراهم می کند. یک مانع نفوذناپذیر، در مناطق حساس، از جمله درز و کمربند جلو در لباس جراحی است و قابلیت مقاومت لباس جراحی و محافظ در برابر نفوذ مایعات و ویروس را در آزمون آزمایشگاهی ASTMF1671 نشان می دهد.

جدول ۳- عملکرد مهار لباس جراحی
 

مناطق حساس گان جراح

برای درک اهمیت استاندارد AAMI باید مناطق حساس یک لباس جراحی معرفی شود. الزامات لازم مهار لباس جراحی متناسب محل و درجه تماس با مایع در طول استفاده است. مناطق حساس لباس جراحی مناطقی است که در تماس مستقیم با خون، مایعات بدن و مواد بسیار عفونی است.
تمام بخش جلوی لباس جراحی، مناطق A، B و C در شكل (۲)، از جمله درز و سایر قطعات، لازم است که حداقل سطح عملکرد مهار (سطح یک) را پاسخگو باشند. از آنجا که انتظار می رود، پشت لباس جراحی (منطقه D در شکل ۲) خشک باقی بماند، نیازی به عملکرد مهار مایع برای این منطقه وجود ندارد. منطقه حساس لباس جراحی از حداقل مناطق A و B تشکیل شده است.

شکل 2. مناطق حساس لباس جراحی

آزمون های لباس جراحی

 به طور کلی آزمون های زیر برای بررسی عملکرد لباس جراحی استفاده می شوند.

آزمون دفع آب

برای دفع آب که اساساً به قابلیت لیف تجاری، نخ یا پارچه برای مقاومت در برابر خیس شدن گفته می شود، یکی از قدیمی ترین آزمون ها، آزمون نفوذ ضربه ای (impact penetration test) است که آب روی سطح نمونه آزمون افشانش شده (Spary) و مقاومت در برابر نفوذ آب (آزمون باران) در اثر برخورد اندازه گیری می شود.
یک کاغذ در زیر پارچه پیش و پس از آزمون برای ارائه اندازه گیری از نفوذ آب وزن می شود. هنگام تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از این آزمون، اعداد بزرگتر مقاومت کمتر در برابر مایعات را نشان می دهد. این آزمون، به دلیل آنکه مقاومت در برابر افشانش تحت فشار یا ترشح مایعات را در شرایط بیمارستانی شبیه سازی می کند، مهم است. این نوع جهش شریانی در مواقعی مشاهده می شود که رگ خونی سهواً بريده می شود.

آزمون فشار هیدروستاتیک

آزمون فشار هیدروستاتیک مقاومت پارچه را در برابر نفوذ آب، تحت فشار فزاینده هیدرواستاتیک براساس استاندارد 127 AATCC اندازه گیری می کند، نتایج حاصل به پیش بینی خواص و عملکرد مهار مناطق مهم لباس جراحی کمک کرده و عملکرد لباس جراحی را زمانی که فشار مایع به آن اعمال می شود، نشان می دهد. به عنوان مثال، بازو یا نیم تنه کارکنان اتاق عمل ممکن است، در حال تکیه دادن یا تماس با مایعات طی فرایند آلوده شوند.

آزمون استحکام کششی

تجهیزات حفاظتی شخصی به هنگام استفاده تحت تنش بسیار کمی قرار می گیرند. با وجود این، مقاومت محصول در برابر پاره شدن، سوراخ و قابلیت  تحمل نیروهای کششی به کمک آن ها اندازه گیری می شود. سه آزمون که به طور گسترده برای استحکام پارچه استفاده می شود، در ادامه توضیح داده شده است.

آزمون چنگ زدن

روش آزمون استاندارد (ASTM D 5034) برای استحکام پارگی و ازدیاد  طول پارچه نساجی، آزمون چنگ زدن (grab test)، مقاومت پارچه تحت تنش کششی فزاینده را تعیین می کند و مقاومت مواد در برابر گسیختن را نشان می دهد، زمانی که هیچ پارگی اولیه ای در مواد وجود ندارد. امتیاز زیاد در آزمون چنگ زدن، اشاره به عملکرد بهتر دارد.

آزمون مقاومت ترکیدگی (ASTM D 3786/ D3786M-13)

مقاومت پارچه در برابر ترکیدن را با استفاده از فشار هیدرولیک یا پنوماتیک اندازه گیری می کند، عدد بزرگ در این آزمون عملکرد برتر را نشان می دهد.

آزمون پارگی

مقاومت پارگی (elmendorf) پارچه را تحت یک نیروی کنترل شده اندازه گیری می کند، مقاومت مواد در برابر پارگی را نشان می دهد وقتی که پارگی اولیه در مواد وجود دارد. امتیاز زیاد در آزمون المندورف نشانگر عملکرد بهتر است.

افتایش

انواع لباس جراحی باید برای پوشنده راحت بوده و آزادی حرکت داشته باشند. افتایش را می توان با استفاده از اندازه گیری نرمی مواد، مانند آزمون Handle-O-Meter ارزیابی کرد (دستگاه نرمی سنج Handle-O-Meter مجهز به درجه اندازه گیری که مقاومت نمونه را در برابر فشار وارده از طرف یک تیغه درون یک شکاف اندازه گیری می کند، لبه های شکاف موازی هم و به فاصله mm 35/6 از یکدیگر قرار گرفته اند. برای افتایش بیشتر مواد، وزن سبک تر مورد نیاز است.

مولن پیوسته

مقاومت پارچه را تحت فشار فزاینده (7444ASTMD) با سوراخ شدن اندازه گیری می کند.

امنیت

تمام پارچه های استفاده شده در لباس جراحی و پرده ممکن است، سوزانده شوند، تولید کنندگان لباس و پرده یک برچسب احتیاط روی بسته وصل می کنند. سرعت حرکت شعله با مواد خاص متفاوت خواهد بود و می تواند با استفاده از روش آزمون استاندارد اندازه گیری شود.

سازگاری نسجی

لباس پزشکی باید تحت آزمون هایی قرار گیرند که قابلیت مواد در ایجاد سوزش یا ناراحتی های پوست را نشان می دهد. این آزمون ها شامل سمیت سلولی (cytotoxicity)، سوزش اولیه پوست (که پتانسیل تحریک کننده پوست ساییده را نشان می دهد) و حساسیت های پوستی است.

محافظت در برابر میکروارگانیسم ها

در اتاق عمل، لباس های جراحی پوشیده شده توسط پزشکان و پرستاران، ممکن است، در معرض نفوذ خون و سرم قرار گیرند. آزمون نفوذ خون مصنوعی یا مایعات حاوی ذرات بسیار ریز متناسب با اندازه باکتری ها می تواند استفاده شوند. در آزمون، زمان لازم برای انتقال مایعات حاوی ذرات ریز از یک طرف به طرف دیگر پارچه اندازه گیری می شود. پارچه با بیشترین زمان برای نفوذ، مناسب ترین پارچه برای لباس جراحی است.

راحتی

در حالی که اثر مهارسازی در درجه اول اهمیت دارد، اگر لباس محافظ شخص برای پوشنده ناراحت کننده باشد، کمتر استفاده می شود. احساس ناراحتی حتی ممکن است، به کاهش توانایی پزشک حین انجام کار منجر شود.
لباس جراح افزون بر تنفس پذیربودن، باید ویژگی های زیر را نیز داشته باشند:

- وزن سبک: جرم در واحد سطح (به عنوان مثال، وزن پایه) ساختار پارچه می تواند با استفاده از ASTM D 3776 روش آزمون استاندارد برای جرم واحد سطح (وزن) پارچه، تعیین شود که درجه بندی عددی مناسب است.

- جاذب بودن: سنجیدن زمان جذب، قابلیت جذب، آزمون سرعت فتیله سازی (IST 10.1) حجم مایع جذب شده به وسیله پارچه را تعیین می کند و نشان می دهد، پارچه چه مقدار مایع را می تواند نگه دارد و پارچه با چه سرعتی مایع را جذب می کند. عدد بزرگ، در آزمون، نشانگر عملکرد بهتر است

- دارای باز تابش نور که برای به حداقل رساندن خستگی چشم و اعوجاج نور منعکس شده

- نرم بودن

- غیر محرک و

-ساینده نبودن
 

نفوذ پذیری هوا

اندازه گیری جریان هوا که می تواند از طریق مانایی در فشاری مشخص شده تعیین شود. تنفسی و راحتی پارچه را در طول استفاده نشان می دهد(ASTM D 737)  .

سفتی خمشی

یکی از روش های اندازه گیری مقاومت خمشی، تعیین طول خمش پارچه است. طول خمش (stiffness) طولی از پارچه است که تحت اثر وزن خود با زاویه معینی خم می شود. بزرگتر بودن طول خوش نشانگر سفت تر بودن پارچه است.

آزمون سرعت انتقال رطوبت بخار

آزمون بسیار پیچیده مربوط به MVTR بوده و روش استاندارد E ASTM 96-80 است. در این آزمون مقدار رطوبت هوا می تواند ۵۰% یا %۱۰۰ و دما می تواند  C۲۱° یا C32° باشد. شکل های آزمون بسته به نوع سامانه تنفس متفاوت هستند.

ایجاد پرز

برخی از مواد پرز بیشتری نسبت به مواد دیگر تولید می کنند. همان طور که اشاره شد، لباس جراحی باید کم پرز باشد. پرز به عنوان گذرگاه برای ورود ارگانیسم زنده به محل جراحی معرفی شده است. آزمون خمش Gelbo   (IST 1601) روش آزمون استاندارد برای اندازه گیری مقاومت نسبت به پرز در منسوجات بی بافت است و تمایل نسبی پارچه را برای تولید پرزدانه تعیین می کند. عدد کوچک تر در آزمون خمش Gelbo نشانگر عملکرد بهتر است.

برخی مطالعات انجام شده درباره ساختار البسه جراحی

تاکنون مطالعات بسیاری درباره بررسی اثر ساختار و تکميل البسه جراحی انجام گرفته است. Leonas و Jenkins در ۱۹۹۷ انتقال باکتری ها روی پارچه لباس جراح یک بار مصرف تجاری در دسترس را با استفاده از استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus) و اشرشیاکلی (Escherichia coli) مطالعه کردند. لباس ها با ساختارهای خمیر چوب پلی استر و اسپان باند-ملت بلون- اسپان باند (SMS) از جنس پلی پروپیلن تک و دولایه تولید شدند. نتایج نشان داد، تمام پارچه، به جز پارچه تک لایه خمیر چوب -پلی استر در برابر انتقال باکتری مقاوم بودند.

Cho و Cho در ۱۹۹۷  پارچه ۱۰۰% پنبه و پارچه بی بافت اسپان ليس خمیر چوب-پلی استر را با خاصیت ممانعت از نفوذ میکروارگانیسم ها و خون توسعه دادند. نمونه با جنتامایسین، آنتی بیوتیک و ترکیب فلوئوروکربن با استفاده از روش پد کردن-خشک کردن تحت عمل قرار گرفت و دفع با آزمون نفوذ ضربه ای و افشانش با استفاده از خون مصنوعی و خون انسان ارزیابی شد. دفع خون منسوجات بی یافت نسبت به پارچه پنبه ای بهتر بوده و غلظت بهینه تکمیل فلوئورو برای دفع خون مصنوعی  OWF 5%
گزارش شد.

Granzow و همکاران در ۱۹۹۸ شش لباس جراحی شامل سه لباس یکبار مصرف (پلی پروپیلن) و دو لباس باز کاربردپذیر (پنبه) و یک پوشش مهارساز (خمیر-چوب پلی استر) را بررسی کردند. نتایج بررسی آن ها نشان داده پوشش جراح یکبار مصرف تولید شده از خمیر چوب-پلی استر مقاومت زیادی در برابر اس۔ اورئوس متیسیلین (Methi cillin Staphylococcus aureus) داشته در حالی که لباس تولید شده از پلی پروپیلن کمترین مقاومت را داشته است.

منتظر و رنگچی در ۲۰۰۹ اثر همزمان تکمیل ضدباکتری و دافع آب و خون روی منسوجات بی بافت یکبار مصرف پلی پروپیلن، پلی استر و ویسکوز را مطالعه كردند. ستيل تری متیل آمونیوم برمید (CTAB)، به عنوان عامل ضد میکروبی و ترکیب فلوئور به عنوان عامل دافع آب و خون استفاده شدند. آن ها مشاهده کردند افزودن %۲ ماده تکمیلی ضدباکتری و %۲ تکمیل فلوئوروکربن برای ایجاد اثر ضدباکتری و دافع مایع در پارچه مناسب است.

Midha و همکاران در ۲۰۱۲  سه ساختار اسپان باند-ملت بلون-اسپان باند (SMS) و اسپان لیس از جنس پلی پروپیلن را برای بررسی خواص مهارسازی در برابر میکروارگانیسم ها و مایعات بدن با هدف استفاده در البسه جراحی بررسی کردند. از تکمیل ضدباکتری زاکروبیال (Zycrobial) استفاده شد. مشاهده شد، پارچه SMS خواص مهارسازی مایع کافی برای رسیدن به سطح ۲ طبقه بندی حفاظت را ارائه می دهد. پارچه اسپان لیس و اسپان باند تنها سطح 1 را حمایت کرده و پارچه SMS از نظر راحتی، به دلیل سختی بیشتر و مقدار نفوذ پذیری کم هوا ضعیف ترین است. پارچه اسپان لیس بیشترین نفوذ پذیری هوا و کمترین سختی خمشی را ارائه می دهد. نمونه پارچه SMS با ۴ و ۷% تکمیل فلوئورو و 5%/1 تکمیل ضد باکتری می تواند سطح ۴ حفاظت را فراهم کند.

پارچه اسپان باند نیاز به ۴% و پارچه SMS نیاز به %۱ تکمیل فلوئورو برای رسیدن به سطح ۲ حفاظت دارند.
 مشاهده شد نفوذپذیری هوا در تمام نمونه های پارچه با استفاده از تکمیل ضدباکتری و فلوئورو کاهش می یابد. افزایش ضخامت پس از استفاده از تکمیل ضد باکتری و فلوئورو ممکن است. عامل کم بودن نفوذپذیری هوا باشد.

سختی خمشی با استفاده از تکمیل فلوئورو کربن یا ضدباکتری افزایش يافته، که ممکن است به دلیل افزایش در ضخامت پارچه باشد. اثر تکمیل فلوئورو کربن برسختی پارچه نسبت به تکمیل ضدکتری بیشتر بوده است. نمونه پارچه اسپان باند بيشترین سختی پارچه در 5%/1 تکمیل ضدباکتری و 7% از تکمیل فلوئورو کربن را نشان می دهد. پارچه اسپان ليس کمترین مقدار سختی خمشی را در بین تمام پارچه ها دارد. همچنین مشاهده شد، دفع آب با استفاده از تکمیل فلوئوروکربن برای همه پارچه ها افزایش یافته است.

Parthasarathi و Thilagavathi در ۲۰۱۲ لباس جراحی ضدویروس سه لایه متشکل از منسوجات بی بافت پلی پروپیلن به عنوان لایه بیرونی، فیلم پلی تترافلوئورواتیلن به عنوان لایه میانی و منسوجات بی بافت پلی استر به عنوان لایه درونی با وزن g/m2 70 را بررسی کردند. پراکندگی نانوذرات تیتانیم دی اکسید با آبی متیلن و اوره به روش پد کردن-خشک کردن-پخت ( pad-dry-cure) روی پارچه یی بافت پلی پروپیلن تحت عمل قرار گرفت و پارچه سه لایه با استفاده از دستگاه فیوزینگ تشکیل شد. لباس جراحی سه لایه محافظ در برابر باکتری ها و ویروس ها حتی آنهایی را فراهم می کند که قطری کوچکتر از μm 027/0 دارند. لایه درونی زیر دستی نرم را فراهم می کند و این ویژگی راحتی را برای کاربر افزایش می دهد. مزیت عمده استفاده از لباس جراحی سه لایه يک بار مصرف انطباق آن با استانداردهای جهانی، سبک وزن بودن و سازگاری با محیط زیست است.

Parthasarathi و Thilagavathi در ۲۰۱۴ گان جراحی ضدویروس سه لایه با استفاده از منسوجات بی بافت پلی استر به عنوان لایه بيرونی، میکرو پلی تترافلوئورواتیلن به عنوان لایه میانی و منسوجات بی بافت ویسکوز به عنوان لایه داخلی را توسعه دادند. خواص ضدباکتری و ضدویروس با تکمیل پراکندگی نانو کامپوزیت سنتز شده، با استفاده از روش پد کردن-خشک کردن-پخت انجام شد. پارچه بی بافت پلی استر با پراکندگی نانو 1% با نسبت 1:20 و %5/0 چسب آنیونی به لایه بیرونی گان جراحی اعمال شد. آبی متیلن نیز در سنتز و آماده سازی نانوکامپوزیت تیتانیم استفاده شده است. پارچه سه لایه با استفاده از دستگاه فیوزینگ تشکیل شد و خواص مهارسازی و آزمون های نفوذ ویروسی، فشار هیدرواستاتیک و سرعت انتقال بخار آب روی آن انجام شد. آنها دریافتند، قابلیت مهارسازی پارچه بی بافت با قطر منافذ آن ارتباط مستقیم دارد. ضروری است که پارچه البسه جراحی مورد نیاز به اندازه کافی در برابر تنش در طول مدت استفاده مقاومت کند. بطور خاص، مناطق خاصی از بدن در معرض تنش و فشار و در نتیجه جدایی لایه ها هستند. سه لایه باید برای رسیدن به سطح مورد انتظار حفاظت به حالت اولیه باقی بمانند. از این رو، مقاومت در برابر جدایی لایه ها در پارچه سه لایه مورد آزمون قرار گرفته است. با توجه به آزمون نفوذ ويروسی انجام شده، گان جراحی در برابر هپاتیت C،B و باکتریوفاژ -ΦX174 مقاوم است. با توجه به طبقه بندی عملکرد مهار AAMI پارچه سه لایه را می توان برای رسیدن به سطح ۴ حفاظت استفاده کرد.

Yan و Tsai در ۲۰۱۶ برای تخمین زدن فشار هیدروستاتیک از اندازه منافذ که بوسیله جریان سیال در طول واسطه اليافی محاسبه شده بود، استفاده کردند. سپس، فشار هیدرواستاتیک برای مرتبط کردن با مقاومت در برابر نفوذ خون پوشش ها استفاده شد. ظرافت الياف لازم برای مقاومت در برابر نفوذخون نیز محاسبه شدند. در این پژوهش، اندازه الياف ملت بلون با روش Tsai اندازه گیری شد که روش جریان هواست . این روش قابل اعتمادتر از روش های نوری است. محاسبات نظری اندازه گیری نفوذ خون با استفاده از داده های فشار هیدرواستاتیک مطابق با نتایج تجربی بوده اند. معادلات به دست آمده از این پژوهش برای پیش بینی نفوذ خون نسبتاً آسان و بسیار مفید بود، اما اندازه گیری فشار هیدروستاتیک، برای انجام آزمون نفوذ خون خسته کننده و وقت گیر است. ظرافت مورد نياز الياف برای تأیید نفوذ خون را می توان با استفاده از معادلات مشتق پیش بینی کرد.

قاسمی و همکاران به بررسی کیفی و راحتی بی بافت های مختلف برای استفاده در گان های جراحی پرداختند. برای انجام این بررسی، نمونه هایی از گان های وارداتی و بی بافت های داخلی مصرفی در تولید گان ها را پیدا کرده و آزمایش های تعیین وزن واحد سطح، تعیین ضخامت، طول خمش، مقاومت در برایر عبور آب، مقاومت در برابر عبور هوا، ترشدن و جذب آب را روی نمونه ها انجام دادند. برای بررسی خواص راحتی، آزمایش هایی مقدار عبور گرما و هوا، مقدار عبور بخار آب و پشت پوشی روی نمونه با انجام شد. نتایج به دست آمده از نرم افزار SPSS آماری تحلیل شد و در نهایت نمونه های اسپان ليس و SMS که در بیشتر خواص اندازه گیری شده برتری داشتند، به عنوان نمونه هایی مناسب تر معرفی شدند.

نتیجه گیری

در سال های اخیر استفاده از پارچه چند لایه برای استفاده در لباس جراحی به منظور ضدباکتری کردن و دافع آب و خون شدن این البسه مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته که این فرایند با اعمال تکمیل های مختلف انجام می گیرد. در این مقاله مروری، ابتدا مطالعات انجام شده روی البسه جراحی در زمینه ضدباکتری کردن این البسه که با استفاده از باکتری ها مانند استافیلوکوکوس اورئوس و اشرشیاکلی و پارچه های مختلف یک بار مصرف مانند اسپان لیس بررسی شد. افزون بر خواص ضدباکتری کردن، خاصیت دفع آب و خون در این البسه نیز مورد توجه بسیاری از پژوهشگران قرار گرفته است. با توجه به نتایج از عوامل مهم اثرگذار بر این خاصیت می توان به قطر الياف، ساختار پارچه، وزن واحد سطح آن و نوع تکمیل اشاره کرد. در سال های اخیر استفاده از پارچه های سه لایه برای البسه جراحی مورد توجه قرار گرفته است که مزیت عدم استفاده از آنها جمع خواص متناقض راحتی و مهار کنندگی آب و خون در البسه جراحی است. با توجه به نتایج، راحتی لباس جراحی همچنین از عواملی مانند افتایش و نفوذ پذیری بخار آب اثر می پذیرد.

ویژگی لباس جراحی  - خواص لباس جراحی  کاربرد نساجی در پزشکی

منبع

مجله علوم و فناوری نساجی