اسپاندکس(الاستان/الاستین/لایکرا)یک الیاف الاستومری پلی‌یورتان قطعه‌ای(Segmented Polyurethane Elastomer)  است که قابلیت کشش بسیار زیاد و برگشت‌پذیری عالی دارد.
ساختار مولکولی آن از دو بخش تشکیل می‌شود:
• بخش نرم (Soft Segment) → ایجاد خاصیت کشسانی 
• بخش سخت (Hard Segment) → تأمین استحکام و برگشت‌پذیری 
ویژگی اصلی:
• قابلیت افزایش طول حدود 400 تا 800 درصد 
• برگشت سریع به طول اولیه 
• حفظ خاصیت کشسانی در سیکل‌های متعدد کشش 
برخلاف پلی‌استر:
پلی‌استر: نقش سازه اصلی پارچه را دارد
اسپاندکس: ایجاد خاصیت کشش و راحتی
به همین دلیل معمولاً در پارچه‌ها به صورت ترکیبی استفاده می‌شود:
• پارچه‌های بافت تاری و پودی: 2–10% 
• پارچه‌های گردباف: 3–15% 
• پوشاک فشاری و تخصصی: گاهی 20–40% 

فرآیند تولید اسپاندکس
اغلب تولیدکنندگان بزرگ جهان  جهت تولید نخ اسپاندکس از روش Dry Spinning ریسندگی خشک استفاده می‌کنند.
مراحل تولید:
1. سنتز پلیمر 
2. حل کردن پلیمر در حلال 
3. عبور از اسپینرت 
4. تبخیر حلال 
5. تشکیل فیلامنت 
6. روغن‌زنی 
7.  پیچش روی بوبین 
روش Dry Spinning امروزه روش غالب جهانی تولید اسپاندکس است.

نمرات رایج تجاری اسپاندکس
اسپاندکس معمولاً بر حسب دنیر (Denier) یا دسی‌تکس (dtex) فروخته می‌شود، نه Ne یا Nm.
نمرات رایج:

در صنعت جهانی، پرمصرف‌ترین نمرات:
20D,30D، 40D و 70D

اسپاندکس خام و اسپاندکس پوشش‌دار
الف) اسپاندکس خام (Bare Spandex)
فیلامنت خالص اسپاندکس:
نمونه:
• 20D 
• 40D 
• 70D 
کاربرد:
• برخی گردبافی‌ها 
• پوشک 
• پارچه‌های تاری 

ب) نخ پوشش‌دار (Covered Yarn)
کاربرد اصلی صنعت:
هسته:  اسپاندکس
پوشش:  پلی‌استر ، نایلون ، پنبه 
نمونه:
• Nylon 70D Spandex 20D 
• Polyester 150D Spandex 40D 
•  DTY 75/36 Spandex 20D 
انواع:
SCY  : Single Covered Yarn
یک نخ روی اسپاندکس پیچیده می‌شود.
DCY  : Double Covered Yarn
دو نخ به صورت دوطرفه روی اسپاندکس پیچیده می‌شود.
ACY  :  Air Covered Yarn
پوشش‌دهی با جت هوا

کاربردهای اصلی اسپاندکس
پوشاک
• لباس زیر 
• جوراب 
• لگ 
• لباس ورزشی 
• لباس یوگا 
• مایو 
• پوشاک بدون درز 
• شلوار کشی 

جوراب و محصولات کشباف
• جوراب زنانه 
• جوراب واریس 
• جوراب فشاری 

گردبافی و سیستم تاری- پودی
•  تور 
• پارچه‌های کشی 

منسوجات فنی و تکنیکال
• باند پزشکی 
• منسوجات درمانی 
• پوشک 
• قطعات خودرو 

پارچه دنیم
فرمول رایج:  98% پنبه 2% اسپاندکس

مشخصات فنی مهم اسپاندکس
تولیدکنندگان معمولاً موارد زیر را مشخص می‌کنند:
دنیر : 20D، 40D، 70D  و...
درصد ازدیاد طول
معمولاً: 400–800%
استحکام کششی : حدود 0.6–1.2 cN/dtex

برگشت‌پذیری کشسانی (Elastic Recovery)
یکی از مهم‌ترین شاخص‌های کیفی

درصد روغن (Oil Content)
معمولاً: 2–8%

مقاومت حرارتی
بسیار مهم در:
• تکسچرایزینگ 
• پوشش‌دهی 
• رنگرزی 

جمع‌شدگی (Shrinkage)
برای پایداری نخ پوشش‌دار اهمیت زیادی دارد.

مقاومت به کلر
برای مایو و لباس شنا بسیار مهم است.
نمونه:
CREORA Highclo

جدول کاربرد نخ اسپاندکس (استاندارد صنعتی جهانی)

وضعیت مصرف در بازار ایران و منطقه
بیشترین مصرف معمولاً:
1. 40D 
2. 70D 
3. 20D 
4.30D 
کاربردهای اصلی:
جوراب 
نخ پوشش‌دار 
  DTY اسپاندکس 
گردبافی 
لباس زیر 

نکات مهم  در مهندسی تولید
اسپاندکس به موارد زیر حساس است:
•  دمای بالا 
• کلر 
• اسید و قلیاهای قوی 
•  اشعه UV 
•  کشش بیش از حد در فرآیند تولید 
در تولید SCY و DCY کنترل موارد زیر بسیار مهم است:
• تنش نخ 
• سازگاری روغن 
•  کنترل کشش و اورفید 
عدم کنترل این پارامترها باعث افت برگشت‌پذیری، پارگی و ناپایداری کیفیت نخ می‌شود.
به همین دلیل تولیدکنندگان بزرگ اسپاندکس بیشتر روی پایداری فرآیند، کنترل کیفیت و گریدهای تخصصی کاربردی تمرکز دارند، نه صرفاً فروش یک نخ کشسان ساده.

مقایسه مشخصات فنی نخ اسپاندکس و پلی‌استر 

 اسپاندکس:
•    نقش: افزایش کشسانی 
•    مصرف: کم درصد ولی حیاتی 
•    بدون پلیمرهای دیگر تقریباً کاربرد ندارد 
✔ پلی‌استر:
•    نقش: اسکلت اصلی پارچه 
•    مصرف: حجم بالا و پایه صنعت نساجی 
•    قابل استفاده مستقل در تمام محصولات 

نتیجه صنعتی
• اگر پارچه کش بیاید → اسپاندکس مسئول است 
• اگر پارچه استحکام، شکل و دوام داشته باشد → پلی‌استر مسئول است
 مهمترین برندهای اسپاندکس: کرئورا، لایکرا،  کیانشی، هوافن، تایهو، بایلو و نیو استار  در ایران معروف می باشند. اگرچه برندهایی خوب دیگری نیز وجود دارد که با برندهای شناخته شده در ایران قابل رقابت هستند.

نساج‌یار خدمات تخصصی تأمین و واردات نخ اسپاندکس را از معتبرترین تولیدکنندگان جهانی  ارائه می‌دهد. این مجموعه امکان انتخاب دقیق انواع نخ اسپاندکس را متناسب با نوع محصول و نیاز خط تولید فراهم می‌کند. تمامی مراحل شامل دریافت استعلام، صدور پروفرما اینویس رسمی، هماهنگی پرداخت بین‌المللی و ثبت سفارش به‌صورت کامل مدیریت می‌شود. فرآیند حمل‌ونقل بین‌المللی با انتخاب بهینه مسیرهای لجستیکی انجام شده و زمان و هزینه به شکل حرفه‌ای کنترل می‌گردد. عملیات ترخیص گمرکی با تسلط کامل بر مقررات و استانداردهای واردات انجام می‌شود. در نهایت، کالا به‌صورت مستقیم و ایمن درب کارخانه مشتری تحویل داده می‌شود. کنترل کیفیت در تمامی مراحل شامل بررسی مشخصات فنی، یکنواختی دنیر و استانداردهای کشش و برگشت‌پذیری صورت می‌گیرد. این خدمات با هدف تضمین پایداری تأمین، ثبات کیفیت و بهینه‌سازی هزینه تولید ارائه می‌شود. نساج‌یار با رویکردی کاملاً تخصصی، مسیر تأمین مواد اولیه صنعت نساجی را سریع‌تر، مطمئن‌تر و دقیق‌تر می‌سازد.

♦ منابع مرتبط :

►Textile Fiber Science / Polymer Chemistry
► ASTM / ISO Standards

♦ لینک اشتراک گذاری : 

https://zaya.io/sa6xo►

♦ مطالب پیشنهادی :

- تفاوت نخ اسپاندکس و نخ لایکرا 

 - لایکرا FiT400 یک لیف دو جزئی جدید مهندسی شده

- دستگاه های کاورینگ نوع HKV شرکت جینگ گانگ

.

.

لطفاً ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.