کیفیت کناره پارچه (Selvedge) یکی از عوامل مهم در ارزیابی کیفیت بافت و پایداری ساختاری پارچه‌های شیشه‌ای (Woven Glass Fabric) است. تنظیم نامناسب کشش نخ‌های تار و پود در نواحی کناری، عملکرد نادرست سیستم لنو (Leno Selvedge) و مهار نامناسب لبه‌ها می‌تواند موجب ریش‌ریش شدن، ایجاد حلقه‌های آزاد نخ پود، تغییر عرض پارچه و بروز مشکلات در فرآیند پیچش و بسته‌بندی شود. در این مقاله، اهمیت کیفیت کناره در بافندگی پارچه‌های شیشه‌ای، عوامل مؤثر بر ناپایداری لبه‌ها، نقش سیستم لنو و نکات فنی کنترل کشش کناره را بررسی می‌کنیم؛ موضوعاتی کاربردی برای اپراتورها، تکنسین‌ها و متخصصان صنعت نساجی.
هنگام بررسی یک پارچه شیشه‌ای بافته‌شده (Woven Glass Fabric)، معمولاً توجه ما ابتدا به بخش میانی پارچه جلب می‌شود.ساختار بافت را بررسی می‌کنیم.کیفیت سطح پارچه را ارزیابی می‌کنیم. و نحوه آرایش و یکنواختی رووینگ‌ها (Roving Alignment) را مورد توجه قرار می‌دهیم. اما یکی از بخش‌هایی که اغلب از بررسی دقیق آن غفلت می‌شود، کناره یا لبه پارچه (Selvedge) است. اگرچه کناره پارچه بخش کوچکی از عرض کلی طاقه را تشکیل می‌دهد، اما وظایف مهمی بر عهده دارد. این بخش به حفظ یکپارچگی ساختار پارچه، کنترل لبه‌ها، تثبیت عرض پارچه و بهبود قابلیت جابه‌جایی و عملیات تکمیلی پس از بافندگی کمک می‌کند. حتی اگر بخش مرکزی پارچه از کیفیت مطلوبی برخوردار باشد، ضعف در تشکیل کناره می‌تواند مشکلات متعددی ایجاد کند. به همین دلیل، کیفیت کناره پارچه اهمیت ویژه‌ای دارد.

کناره پارچه (Selvedge) چیست؟
به زبان فنی، کناره پارچه به لبه‌های تشکیل‌شده و مهارشده در دو طرف پارچه بافته‌شده گفته می‌شود.
در حین فرآیند بافندگی، نخ پود (Weft Yarn) در عرض پارچه حرکت می‌کند و باید در دو انتهای عرض، به‌درستی مهار شود. چنانچه تشکیل کناره به‌درستی انجام نگیرد، ممکن است نخ‌های تار کناری (Outer Warp Ends) شل شوند، نخ پود در لبه پارچه به شکل حلقه‌های آزاد ظاهر شود یا ساختار کناری پارچه دچار ریش‌ریش شدن (Fraying) شود. کناره استاندارد و باکیفیت، به حفظ پایداری ساختار کلی پارچه کمک می‌کند.
این موضوع در بافندگی پارچه‌های شیشه‌ای اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا رووینگ‌های شیشه‌ای برخلاف بسیاری از نخ‌های متداول نساجی، نسبت به سایش، شکست فیلامنت‌ها و حرکات کنترل‌نشده حساس‌تر هستند.بنابراین، کنترل دقیق لبه‌های پارچه در این نوع بافندگی ضروری است.

چرا کناره پارچه دچار ناپایداری می‌شود؟
ناپایداری در تشکیل کناره پارچه می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد. برخی از مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:
- عدم یکنواختی کشش نخ‌های تار در نواحی کناری پارچه
- تنظیم نامناسب کشش نخ‌های کناره (Selvedge Tension)
- کنترل نامناسب نخ پود در لبه‌های پارچه
- تنظیم نادرست سیستم بافت لنو (Leno)
- آسیب‌دیدگی یا عدم هم‌راستایی نخ‌های تار کناری
- بیش‌ازحد یا کمتر از مقدار لازم بودن کشش کشش‌دهی و جمع‌آوری پارچه (Take-up Tension)
- انتخاب نامناسب سرعت ماشین بافندگی
- تنظیمات غیراصولی ماشین و اجزای مرتبط با تشکیل کناره
در برخی موارد، فرآیند بافندگی در بخش مرکزی پارچه کاملاً پایدار است، اما مشکل تنها در چند سرنخ تارِ واقع در لبه‌های پارچه بروز می‌کند.به همین دلیل، اپراتورها و تکنسین‌های باتجربه توجه ویژه‌ای به وضعیت کناره‌های پارچه دارند. در واقع، کناره پارچه می‌تواند نخستین ناحیه‌ای باشد که نشانه‌های ناپایداری فرآیند بافندگی در آن آشکار می‌شود.

کیفیت نامطلوب کناره پارچه چه مشکلاتی ایجاد می‌کند؟
ضعف یا ناپایداری کناره می‌تواند مشکلات متعددی در کیفیت و فرآیندهای بعدی ایجاد کند.

۱. شل‌شدن نخ‌های کناری (Loose Edge Ends)
اگر رووینگ‌های تار در نواحی کناری به‌درستی مهار نشوند، ممکن است جابه‌جا شده یا حالت شل پیدا کنند. این وضعیت باعث نامنظم شدن لبه پارچه شده و می‌تواند پایداری ساختار آن را کاهش دهد.

۲. تشکیل حلقه‌های آزاد نخ پود (Weft Loops)
کنترل نامناسب نخ پود در لبه‌ها ممکن است باعث ایجاد حلقه‌های آزاد در خارج از محدوده اصلی پارچه شود. این حلقه‌ها در مراحل بعدی، مانند پیچش پارچه روی رول، برش یا جابه‌جایی، ممکن است به تجهیزات یا سایر بخش‌های پارچه گیر کنند.

۳. ریش‌ریش شدن لبه پارچه (Edge Fraying)
در صورتی که کناره به‌درستی مهار نشده باشد، فیلامنت‌های شکسته یا رووینگ‌های آزاد ممکن است از کناره پارچه خارج شوند و باعث ریش‌ریش شدن لبه شوند.

۴. تغییرات عرض پارچه (Fabric Width Variation)
ناپایداری کناره‌ها می‌تواند بر عرض پارچه نیز تأثیر بگذارد. برای مثال، ممکن است یکی از طرفین پارچه بیش از طرف دیگر به سمت داخل کشیده شود و در نتیجه، تغییرات عرضی در طول رول ایجاد شود.

۵. بروز مشکلات در پیچش پارچه (Winding Problems)
کناره‌های نامناسب می‌توانند فرآیند پیچش پارچه را با مشکل مواجه کنند. در چنین شرایطی، پارچه ممکن است به‌صورت غیریکنواخت روی رول جمع شود و لبه‌ها نیز هنگام بسته‌بندی یا حمل‌ونقل آسیب ببینند.
بنابراین، مشکل در کناره پارچه صرفاً یک نقص ظاهری نیست، بلکه می‌تواند بر قابلیت جابه‌جایی، کیفیت و عملکرد پارچه در مراحل بعدی نیز تأثیر بگذارد.

چرا از کناره لنو (Leno Selvedge) به‌طور گسترده استفاده می‌شود؟
در بافندگی فنی، به‌ویژه در تولید پارچه‌های شیشه‌ای، معمولاً از کناره لنو (Leno Selvedge) برای مهار مطمئن لبه پارچه استفاده می‌شود. در ساختار لنو، نخ‌های مخصوص کناره با پیچش متقابل به دور یکدیگر، نخ پود را در لبه پارچه قفل و مهار می‌کنند.
این ساختار به تحقق اهداف زیر کمک می‌کند:
- مهار مطمئن نخ پود در کناره پارچه
- کاهش احتمال ریش‌ریش شدن لبه‌ها
- حفظ پایداری بیشتر عرض پارچه
- بهبود قابلیت جابه‌جایی و انجام عملیات بعدی روی پارچه
نکته مهم این است که کشش و تنظیمات سیستم لنو باید به‌درستی کنترل شوند.
اگر کشش نخ‌های لنو بیش از حد زیاد باشد، ممکن است لبه پارچه به سمت داخل کشیده شود.
در مقابل، اگر این کشش کمتر از مقدار موردنیاز باشد، کناره پارچه به‌اندازه کافی مهار نخواهد شد و احتمال شل‌شدگی آن افزایش می‌یابد. بنابراین، بار دیگر موضوع اصلی به ایجاد تعادل در تنظیمات بازمی‌گردد.

کناره پارچه باید مستحکم باشد، اما نباید بیش از حد تحت کشش قرار گیرد
این نکته یکی از مواردی است که ممکن است به‌اشتباه تفسیر شود.
کشش بیشتر در کناره پارچه، لزوماً به معنای کیفیت بهتر آن نیست.
اگر کناره بیش از اندازه کشیده شود، ممکن است پارچه در دو طرف دچار جمع‌شدگی عرضی شود. این وضعیت می‌تواند به ایجاد لبه‌های منحنی، جمع‌شده یا اصطلاحاً کشیده‌شده به سمت داخل منجر شود.
از سوی دیگر، اگر کشش کناره کمتر از حد لازم باشد، ساختار لبه نمی‌تواند به‌درستی مهار شود و احتمال شل‌شدگی و ناپایداری آن افزایش پیدا می‌کند.
بنابراین، هدف اصلی دستیابی به حداکثر کشش نیست؛ بلکه باید کشش پایدار، یکنواخت و متعادل در کناره پارچه ایجاد شود.
یک کناره باکیفیت باید بتواند ساختار پارچه را به‌خوبی مهار کند، بدون آنکه بر ساختار اصلی بافت تأثیر منفی بگذارد.

چرا اپراتورها باید کناره پارچه را با دقت بیشتری کنترل کنند؟
در عملیات روزمره بافندگی، وضعیت کناره پارچه یکی از سریع‌ترین شاخص‌ها برای ارزیابی پایداری فرآیند تولید محسوب می‌شود.
یک اپراتور باتجربه می‌تواند با مشاهده مستقیم کناره‌ها، نشانه‌های زیر را تشخیص دهد:
- افزایش کشش در یکی از لبه‌های پارچه
- ظاهر شدن حلقه‌های آزاد نخ پود
- افزایش پرز و الیاف آزاد در نواحی کناری
- تغییرات تدریجی در عرض پارچه
- تکرار پارگی نخ‌ها یا رووینگ‌های کناری
این نشانه‌های ظاهراً کوچک می‌توانند به شناسایی زودهنگام مشکلات کمک کنند؛ پیش از آنکه عیب به بخش بزرگی از طول رول گسترش پیدا کند.
به همین دلیل، با وجود پیشرفت سیستم‌های کنترلی و اتوماسیون ماشین‌آلات بافندگی، مشاهده و ارزیابی چشمی پارچه در محیط تولید همچنان اهمیت زیادی دارد.
ممکن است ماشین بافندگی همچنان در حال کار باشد، اما لبه پارچه از همان مراحل اولیه، تغییرات و ناپایداری در فرآیند را نشان دهد.

کیفیت مناسب کناره، در عملیات پس از بافندگی نیز اهمیت دارد
اهمیت کیفیت کناره پارچه با خروج آن از ماشین بافندگی پایان نمی‌یابد.
لبه مستحکم و یکنواخت، در مراحل بعدی تولید و آماده‌سازی پارچه نیز مزایای قابل‌توجهی دارد، از جمله:
- بازرسی و کنترل کیفیت (Inspection)
- پیچش و جمع‌آوری پارچه روی رول (Winding)
- برش پارچه (Cutting)
- بسته‌بندی (Packing)
- حمل‌ونقل (Transportation)
- فرآیندهای تکمیلی و عملیات بعدی (Further Processing)
کناره تمیز، یکنواخت و پایدار، جابه‌جایی و مدیریت رول پارچه را آسان‌تر می‌کند و احتمال آسیب‌دیدگی لبه‌ها را کاهش می‌دهد.
این موضوع به‌ویژه برای مشتریانی اهمیت دارد که در مراحل بعدی، پارچه را برش می‌دهند، روی سطح موردنظر پهن می‌کنند یا تحت فرآیندهای تکمیلی قرار می‌دهند.
بنابراین، کیفیت کناره تنها یک موضوع مرتبط با فرآیند بافندگی نیست، بلکه بخشی از کیفیت نهایی محصول و تجربه مصرف‌کننده نیز محسوب می‌شود.

کناره پارچه (Selvedge) اگرچه تنها بخش کوچکی از عرض کلی پارچه را تشکیل می‌دهد، اما نقشی بسیار فراتر از ابعاد ظاهری خود در کیفیت محصول ایفا می‌کند. این بخش به حفظ یکپارچگی ساختار پارچه کمک می‌کند، در تثبیت عرض آن نقش دارد، کیفیت پیچش و جابه‌جایی را بهبود می‌بخشد و در بسیاری از موارد، نخستین نشانه‌های بروز اختلال در فرآیند بافندگی را آشکار می‌سازد.بنابراین، هنگام ارزیابی کیفیت پارچه شیشه‌ای بافته‌شده، نباید تنها به بخش مرکزی آن توجه کرد؛ بلکه بررسی دقیق لبه‌ها نیز ضروری است.زیرا پارچه‌ای با کیفیت مطلوب، نباید فقط در بخش مرکزی ساختار مناسبی داشته باشد، بلکه کیفیت تشکیل و مهار کناره‌های آن نیز باید در سطح استاندارد و قابل‌قبول باشد.

 منبع LICT Tech Insights

نساج‌یار، تأمین‌کننده و نماینده رسمی WANLI در ایران، آماده ارائه و تأمین دستگاه‌های بافندگی رپیری پرسرعت و ماشین‌آلات تولید الیاف شیشه است. برای دریافت اطلاعات فنی، مشاوره و استعلام قیمت با ما تماس بگیرید. 

♦ لینک اشتراک گذاری :

https://B2n.ir/nassajyar02336► 

♦ مطالب پیشنهادی :

- معرفی ماشین بافندگی الیاف شیشه، WLP910 و WL808-2800

- دستگاه بافندگی رپیری فوق سریع مدل WL680- مخصوص مش فایبرگلاس

- آشنایی با الیاف رووینگ شیشه‌ای و پارچه مش فایبر گلاس

.

.

لطفاً ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.