به صورت متداول در کارخانه های پارچه بافی به پارچه هایی که در آنها از کش استفاده شده است لاکرا (لایکرا) (Lycra) می گویند. بسته به نوع ترکیب نخ، این نوع پارچه ها به نام پارچه های پنبه اسپاندکس،  پنبه لایکرا، ویسکوز اسپاندکس، ویسکوز لایکرا و ... در بازار موجود هستند. برای تولید پارچه های مختلف نخ اسپاندکس را با سایر نخ ها ترکیب می کنند. بیشتر کاربرد این نوع نخ در تولید پیراهن های ورزشی، جوراب و دستکش، لباس زیر، مایو، بانداژهای پزشکی، مچ بند و زانوبند طبی می باشد.

در صنعت بافندگی  کشورمان به این گونه پارچه ها  پارچه اسپان هم گفته می شود. البته استفاده از کلمه اسپان اشتباهی است که رایج شده است. زیرا این کلمه به عنوان شکل اختصار یافته اسپاندکس (Spandex) بکار می رود که هم از لحاظ املایی و هم معنای لغوی درست نیست. اسپان (Spun) در زبان انگلیسی  به معنای نخ ریسیده شده است و در صنعت نساجی به نخ پلی استر تکه تکه شده اطلاق می گردد. به دلیل آنکه پارچه های تولید شده از الیاف فیلامنتی زیردست نرمی نداشتند، برای رفع این عیب متخصصان طی آزمایشات متعدد به این نتیجه رسیدند که ابتدار الیاف فیلامنتی برش داده شده و سپس مانند پنبه ریسیده شوند. به نخ حاصل از این فرایند نخ اسپان گفته می شود. یعنی نوعی نخ پلی استر که از الیاف برش داده شده یا الیاف استیپل ریسیده شده و یکسره نمی باشد.

اسپاندکس به نخی اطلاق می شود که در آن کش وجود دارد. شرکت دوپونت (DuPont ) اولین تولیدکننده پارچه های اسپاندکس بوده است. درواقع اسپاندکس نام برندی است که این تولیدکننده برای پارچه های کشسان خود انتخاب نمود. این شرکت پس از مدتی پارچه جدید با استحکام بیشتر را به بازار عرضه کرد که در دماهای بالا نیز حالت کشسانی خود را حفظ می کرد. این محصول با برند لایکرا به بازار عرضه شد. بنابراین برای توضیح تفاوت نخ لاکرا و نخ اسپاندکس می توانیم بگوییم که اسپاندکس کش است اما لاکرا نوعی کش است که تحمل دماهای بالا را دارد. به عبارت دیگر این دو نخ از لحاظ مشخصات فنی تفاوت چندانی با هم ندارند. می توان گفت همه لایکراها اسپاندکس هستند ولی هر اسپاندکسی لایکرا نیست.

این نخ ها وپارچه ها، در آمریکای شمالی و کانادا بیشتر تحت عنوان اسپاندکس، در اروپا تحت عنوان الاستان (elastane) و در برخی کشورها از جمله انگلستان، ایرلند، پرتقال، اسپانیا، آمریکای لاتین، استرالیا و نیوزلند تحت عنوان لایکرا شناخته می شوند.

در بازار ایران نخ پلی استری که از میان آن کش عبور کرده باشد را به عنوان نخ اسپاندکس یا فیلامنت لایکرا می شناسند.  نخ اسپاندکس با نمرات 50 تا 300 دنیردر صنعت نساجی کاربرد بیشتری  دارند. نمرات 20، 30، 40، 70، 140 و 210 دنیر نخ کش یا لایکرا نیز بیشتر در بازار مورد تقاضا است.

تا اینجا متوجه شدیم که نخ اسپاندکس و نخ لایکرا نام برند های معروفی هستند که در بین مشتریان ماندگار شده اند و نخ های کشسان را با این اسامی می شناسند. تفاوت های شاخص این دو نوع نخ عبارتند از:

1. ترکیب ساختاری (Composition) : لایکرا نام برند تجاری یک نوع خاصی از الیاف الاستان مصنوعی (synthetic elastane fiber) است که از پلی اورتان (polyurethane) تولید می شود، در حالی که اسپاندکس برندی است که به تمامی الیاف الاستین مصنوعی تولید شده از پلی اورتان اطلاق می شود.

2. کشش پذیری (Stretch ability): به طور کلی لایکرا در مقایسه با اسپاندکس میزان کشش و کشسانی بیشتری دارد.  معمولاً الیاف لایکرا می توانند 5 تا 8 برابر طول اولیه خود کش آمده و سپس به شکل اولیه خود بازگردند.

3.کاربردها: نخ لایکرا معمولاً در لباس هایی بکار می رود که نیاز به کشش بالایی دارند، مانند لباس های ورزشی، لباس های زیر و جوراب. نخ اسپاندکس نیز همین کاربردها را دارد، ولیکن ممکن است بسته به فرمولاسیون های خاص، ویژگی های عملکردی متفاوتی داشته باشد.

4. دوام (Durability): به طور کلی لایکرا در مقایسه با برخی از انواع اسپاندکس در برابر آسیب های ناشی از عواملی همچون گرما، مواد شیمیایی و اشعه ماوراء بنفش بادوام تر و مقاوم تر است.

5. قیمت: نخ لایکرا به دلیل فرمولاسیون تخصصی و  شهرت نام تجاری اش معمولاً گرانتر از اسپاندکس است.

سؤالات متداول

1. نخ لاکرا و اسپاندکس چه هستند؟

اسپاندکس به نخ  کش اطلاق می شود اما لایکرا نوعی کش است که تحمل دماهای بالا را دارد.

2. آیا نخ اسپان همان لایکرا است؟

اسپان (Spun) در زبان انگلیسی  به معنای نخ ریسیده شده است و در صنعت نساجی به نخ پلی استری اطلاق می گردد که از الیاف برش داده شده یا استیپل ریسیده شده و یکسره نیست. لذا حالت کشسانی ندارد و نمی توان آن را نخ لایکرا دانست.

3. تفاوت نخ اسپاندکس و لاکرا در چیست؟

این دو نخ از لحاظ ترکیب، میزان کشش پذیری، دوام، کاربرد و قیمت با هم تفاوت دارند.

کلمات کلیدی: نخ لاکرا   نخ اسپاندکس  نخ اسپان  

♦ منابع مرتبط :

https://mtroyal.com.tr►

https://iranyarn.ir►

www.quora.com►

♦ لینک اشتراک گذاری :

B2n.ir/nassajyar1392►

♦ مطالب پیشنهادی :

 - تفاوت بین پارچه های لیوسل، تنسل، ریون و ویسکوز در چیست؟

 - در نمایشگاه ماشین آلات نساجی شانگهای ITMA ASIA 2024 چه خبر است؟

.

.

لطفاً ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.