یکی از چالش هایی که در رابطه با نخ های فیلامنت وجود داشته ظاهر صاف آنها بوده است. صاف بودن باعث شده بود که تولیدکنندگان نتوانند از آن در تولید پارچه و پوشاک استفاده نمایند چون هم بافت پارچه با آن امکانپذیر نبود، هم زیردست نرم نداشت و پوشنده در هنگام استفاده از آن احساس  راحتی نمی کرد. محققان برای رفع این معضل روش های مختلفی را بررسی نمودند و چاره کار را در تکسچرایزینگ  یا به عبارت دیگر بافت دهی به نخ یافتند.

در دهه‌ی ۱۹۵۰ میلادی، شاخه‌ای جدید در صنعت نساجی شکل گرفت که به تکسچرایزینگ نخ‌های فیلامنت پیوسته (Continuous Filament Texturing) اختصاص داشت و به‌سرعت به موفقیت تجاری دست یافت. در آن زمان نخ های تکسچره اصطلاحاً  نخ حجیم (Bulked Yarns)، نخ‌ استرچ یا کشسان (Stretch Yarns) و نخ‌های مجعد (موج دار) نامیده می شدند.

تکسچرایزینگ نخ چیست؟

فرآیند تکسچرایزینگ (Texturizing/ Texturing) به عملیاتی اطلاق می‌شود که طی آن در ساختار نخ‌های فیلامنتی حالت فرخوردگی (Crimp)، حلقه (Loops)، پیچش (Coil) یا موج‌ (Crinkle) ایجاد می‌گردد تا به نخ بافت دهی، ظاهر و ویژگی‌های خاصی داده شود. در اصل، فرایند تکسچرایزینگ روی الیاف مصنوعی انجام می گیرد تا ویژگی‌هایی مانند شفافیت (Transparency)، لغزندگی سطحی(Slipperiness) و احتمال پرز شدن (Pilling) (یعنی تشکیل گلوله های کوچک از الیاف بر روی سطح پارچه) کاهش یابد.

تکسچرایزینگ یکی از فرآیندهای کلیدی است که برای تغییر ویژگی‌های فیزیکی و ظاهری الیاف مصنوعی نظیر پلی‌استر، نایلون و پلی‌پروپیلن انجام می‌شود؛ تا این الیاف از نظر ظاهر، بافت و عملکرد شباهت بیشتر به الیاف طبیعی پیدا کنند. تکسچرایزینگ باعث می شود نخ

•    مات تر (Opaque) شود،

•    ظاهر و بافت حجیم‌تر و نرم‌تری پیدا نماید،

•    ویژگی‌های حرارتی و جذب رطوبتش بهبود یابد.

در نتیجه، فرآیند تکسچرایزینگ جایگاه بسیار مهمی در تولیدات نساجی امروزی دارد؛ نه‌تنها در تولید نخ‌های مورد استفاده در بافت پارچه مناسب منسوجات مد و پوشاک استفاده می شود، بلکه در فرش، پارچه‌های مبلی و انواع منسوجات فنی (Technical Textiles) نیز کاربرد گسترده‌ای یافته است.

هدف اصلی از فرایند تکسچرایزینگ، افزایش حجم (Bulk) نخ است؛ حجیم شدن ممکن است با/بدون افزایش خاصیت کشسانی (Stretch) انجام شود.

مزایای تکسچرایزینگ نخ

فرآیند تکسچرایزینگ باعث بهبود ویژگی‌های کاربردی و بهداشتی نخ‌های مصنوعی می‌شود. یکی از مهم‌ترین مزایای نخ‌های تکسچره، ایجاد احساس نرمی و راحتی (Comfort) است که ناشی از محبوس شدن هوا در فواصل بین فیلامنت‌ها می‌باشد. علاوه بر این، تکسچرایزینگ مزایای فنی و عملکردی فراوانی دارد، از جمله:

•    افزایش کشسانی و خاصیت الاستیسیته (Enhanced Elasticity & Stretch)

•    افزایش حجم و پُری نخ (Increased Bulk & Loft)

•    بهبود نرمی و لطافت سطحی (Improved Softness)

به‌واسطه‌ی این ویژگی‌ها، نخ‌های تکسچره به گزینه‌ای ایده‌آل برای تولید پوشاک، منسوجات خانگی و پارچه‌های کاربردی تبدیل شده اند.

فرایند تکسچرایزینگ موجب می گردد که نخ‌های مصنوعی همانند نخ های طبیعی اسپان متداول ظاهری پرزدارتر (Hairier) و زیردست نرم‌تری داشته باشند. همچنین در فرایند تکسچرایزینگ می‌توان میزان کشسانی نخ را تعیین کرد. این فرآیند موجب بهبود قابل‌توجهی در عملکرد و ظاهر نخ می‌شود، از جمله:

•    مدیریت بهتر رطوبت (Moisture Management)، که به خشک‌ماندن و تنفس‌پذیری پارچه کمک می‌کند؛

•    ارتقای جنبه های زیبایی شناختی ظاهری (Aesthetics) از نظر براقیت، حجم و یک دستی سطح

•   ثبات ابعادی بیشتر (Dimensional Stability) ،عدم تغییر شکل در حین استفاده یا شست‌وشو؛

•   افزایش دوام (Durability) که طول عمر بیشتری به پارچه می بخشد.

در مجموع، تکسچرایزینگ نخ‌های مصنوعی موجب می‌شود پارچه‌ها از نظر ظاهری جذاب‌تر و از نظر عملکردی بادوام‌تر گردند.

روش‌های مختلف تکسچرایزینگ نخ

فرآیند تکسچرایزینگ نخ به روش‌های گوناگونی انجام می‌شود که هر یک منجر به تولید نخ و پارچه‌هایی با بافت دهی، حجم و ظاهر متفاوت می‌گردند. اکثر روش های تکسچرایزینگ صرفاً برای نخ‌های فیلامنت پیوسته ترموپلاستیک (Thermoplastic Continuous Filament Yarns)  مناسب هستند؛ زیرا در طی آنها فیلامنت ها حرارت می بینند تا در آنها پروفایل بافت دهی (Texture profile) شکل بگیرد و سپس سرد می شوند تا ساختار بافت دهی تثبیت شود.

در میان روش‌های مختلف تکسچرایزینگ، دو فرایند تکسچرایزینگ با استفاده از تاب مجازی (False twist texturizing) و تکسچرایزینگ به روش ایرجت (Air-jet texturising) متداول تر هستند.

۱. تکسچرایزینگ با استفاده از روش تاب مجازی (False Twist Texturing)

پیچش کاذب یا تاب مجازی عملی است که طی آن پیچش به نخ در محل تماس با دستگاه تاب دهنده وارد می‌شود و سپس همان دستگاه، هنگامی که تماس نخ با آن قطع می شود، پیچش واردشده را برمی‌دارد.

تکسچرایزینگ به روش تاب مجازی یکی از پرکاربردترین تکنیک های تکسچرایزینگ نخ‌های فیلامنتی است و بر اساس اصل ایجاد تاب – تثبیت – بازکردن تاب (Twist–Set–Detwist) عمل می‌کند.

این روش معمولاً در تولید نخ DTY استفاده می شود.  در وهله نخست نخ فیلامنت صاف (Flat Filament Yarn) تاب داده می‌شود. همزمان با تابیدن، نخ گرم می‌شود تا شکل مورد نظر را بگیرد. در نهایت وقتی نخ سرد شد تاب آن باز می شود و به این صورت بافت، کشسانی و موج مورد نظر در آن ایجاد می شود. در واقع پس از سرد شدن، شکل مارپیچ تاب در اثر تثبیت حرارتی تا حدودی در نخ باقی می ماند.

در اثر فرآیند تکسچرایزینگ به روش تاب مجازی نخ‌های بسیار حجیم و با کشسانی بالا حاصل می‌ شوند که کاربردهای گسترده‌ای در منسوجات کاربردی در مد، جوراب‌های نازک و لباس زیر زنانه و همچنین کاربردهای فنی (Technical End-Uses)  دارند.

۲. تکسچرایزینگ با روش ایرجت (Air-Jet Texturing)

تکسچرایزینگ به روش ایرجت اهمیت فزاینده‌ای یافته است. زیرا در این روش می توان نخ های فیلامنت پیوسته از هر نوع پلیمری را تکسچره کرد. در این روش از یک سیال داغ برای تکسچرایزینگ استفاده می شود. این روش تنها روش برای تولید نخ های BCF است که اهمیت زیادی دارد.

فرایند کار به این صورت است که نخ‌های فیلامنتی ترموپلاستیک یا غیرترموپلاستیک به گونه ای به نازل ایرجت تغذیه می‌شوند که سرعت ورود بیشتر از سرعت خروج باشد (به این روش اصطلاحاً Ooverfeed اطلاق می شود) این امر باعث می شود  فیلامنت ها در جریان هوا درهم مچاله  (Tangled) شوند و به صورت به هم فشرده شده از نازل خارج شوند. به این صورت موج مورد نظر در آنها ایجاد می شود.  این نخ‌ها در مقایسه با سایر نخ‌های تکسچره، بیشترین میزان حجم را دارند.

سپس نخ در هیتر تثبیت حرارتی (Thermosetting) می شود. این کار باعث می شود موج نخ ثبات بیشتری پیدا نموده و احتمال جمع شدگی آن (آبرفتگی) (Shrinkage) کاهش یابد.

ویژگی ظاهری این نخ‌ها شباهت زیادی به نخ‌های طبیعی از جمله نخ پنبه دارد و می تواند جایگزین آن در تولید منسوجات مورد نظر گردد. نخ حاصل از تکسچرایزینگ به روش ایرجت نسبت به سایر روش های تکسچرایزینگ این مزیت را دارد که پارچه بافته شده با این نوع نخ از جنبه زیبایی شناختی ظاهر بهتر و لمس زیردست راحتی دارد.

با استفاده از این روش می توان نخ های FDY/FOY را تکسچره کرد و نخ ایرتکسچره (ATY) را تولید نمود. به منظور تبدیل نخ  POY به نخ ایرتکسچره کشیده شده (DATY) نیز می توان در سیستم یکپارچه کشش –تکسچرایزینگ ، این روش را همراه با مرحله پیش کشش (Pre-drawing stage) اجرا نمود.

بیشترین کاربرد نخ‌های تکسچره شده با روش ایرجت در تولید منسوجات خانگی، پوشاک ورزشی و کاربردهای فنی می باشد.

۳. تکسچرایزینگ به روش محفظه تراکمی (Stuffer Box)

در این روش فیلامنت‌ها در فضای بسته یک اتاقک گرمایی (Heater Chamber) متراکم می‌شوند که به آن  محفظه تراکمی گفته می‌شود. سرعت تغذیه فیلامنت‌ها به این محفظه گرم شده بیشتر از سرعت خروجشان است. این موضوع باعث می‌شود فیلامنت‌ها تحت تأثیر حرارت، الگوی موجی تصادفی به خود بگیرند. در مرحله بعدی نخ خنک می شود و تحت تأثیر کاهش دما شکل بافت دهی تثبیت می شود. ویژگی های نخ تولیدشده به این روش عبارت است از:

•    نرم و حجیم (Soft & Bulky)

•    جذب رطوبت مناسب

•    کشش پذیری کمتر (Extensibility)

۴. تکسچرایزینگ به روش لبه تیغه‌ای (Knife Edge)

در این روش، نخ فیلامنت ابتدا گرم شده و سپس با زاویه تند (منظور زاویه کمتر از 90 درجه است) در امتداد یک تیغه کشیده می‌شود پس از سرد شدن نخ، کشش های داخلی باقی‌مانده باعث می‌شوند که فیلامنت شکل فنری یا ظاهر نوار موج‌دار را پیدا کند. به این ترتیب، پروفایل بافت دهی نخ  به‌صورت تثبیت حرارتی (Heat-Set Profile) شکل می گیرد.

۵. تکسچرایزینگ با روش بافت و شکافت (Knit–De-Knit)

در این روش، ابتدا نخ‌های فیلامنتی به شکل یک لوله با قطر کوچک بافته می‌شوند و سپس تثبیت حرارتی‌ می‌شوند(یعنی ابتدا گرم شده و سپس سرد می‌شوند). در ادامه بافت نخ ها شکافته می شود. این فرایند باعث می شود که  نخ حالت موج دار  (Wavy) پیدا نماید.

سایر فرآیندهایی که به ایجاد حجم، موج و کشسانی خاص در نخ‌ها کمک می‌کنند عبارتند از:

الف-تغییرات در فرایند ریسندگی نخ یک لا (Simple Yarns)

از طریق اعمال تغییرات در فرآیند ریسندگی نخ های ساده یک لا می توان به بافت های مختلف در نخ دست یافت ؛ از جمله :

•    نخ بوکله (Boucle Yarn)

یکی از پرکاربردترین نخ‌های فانتزی (Fancy Yarns) نخ بوکله است. مشخصه نخ بوکله این است که بر روی بدنه  نخ افکت (Effect Yarn) در فواصل منظم حلقه‌های نزدیک به هم تشکیل می شود. که به‌طور منظم از بدنه نخ بیرون زده‌اند.

•    نخ اسلب (Slub Yarn):

یکی دیگر از نخ های فانتزی نخ اسلب است. این نخ‌ با تغییر کشش در تاب نخ در فواصل منظم تولید می‌شود و به این صورت قسمت هایی از نخ ظاهر نرم، ضخیم با تاب کم پیدا می کند که به آن‌ها اسلب گفته می‌شود.

•    نخ اسنارل (Snarl Yarn)

نخ اسنارل هم از جمله نخ های فانتزی است. این نخ با تابیدن هم‌زمان دو یا چند نخ تحت کشش های مختلف تولید می‌شود.  در این روش نخ افکت  (Effect Yarn) به صورت متناوب حلقه‌های بازنشده (Unclosed Loops) را در دو طرف نخ هسته (Core Yarn)  شکل می دهد.

•    نخ مارپیچ (Corkscrew /Spiral Yarn)

نخ مارپیچ هم در دسته نخ های فانتزی قرار دارد. این نخ با تابیدن دو نخ با ضخامت و تاب متفاوت به همدیگر تولید می‌شود؛ یکی از نخ ها باید نرم و ضخیم و دیگری باید نازک باشد. در فرایند تولید، نخ ضخیم با سرعت بیشتری نسبت به نخ نازک تغذیه می‌شود و به شکل مارپیچ (Spiral Formation)  به دور نخ نازک پیچیده می‌شود.

ب)تغییرات در نخ‌های فیلامنت ترموپلاستیک (Thermoplastic Filament Yarns)

ایجاد تغییرات در بافت نخ‌های ترموپلاستیک را از طریق اعمال حرارت تحت فرآیند تکسچرایزینگ (Texturization) یا چین‌دهی (کریمپینگ)(Crimping) می توان انجام داد.

انواع اصلی نخ‌های تکسچره

- نخ‌های حجیم (بالک) (Bulk Yarn)

 برای تولید نخ‌های حجیم از  فرایندهای چین دهی با چرخ دنده (Gear Crimping)، محفظه تراکمی (Stuffer Box) و تکسچرایزینگ با روش ایرجت استفاده می شود. نخ حاصل حجم بالایی دارد ولی کشسانی اش کم است. با استفاده از این فرایندها می توان حجم نخ را 100 تا 300درصد افزایش داد. نخ های حجیم غالباً در تولید فرش و پارچه های تولید لباس گرم از قبیل پلیور و ژاکت بکار می رود. پارچه هایی که با این نوع نخ بافته می شوند زیردست نرم دارند و در عین سبک بودن تا حدودی حجم داشته و گرم کننده هستند.

- نخ کشسان(استرچ) (Stretch Yarn):

برای تولید نخ استرچ از روش های تاب مجازی و چین دهی لبه ای (Edge crimping) استفاده می شود. این نوع نخ قابلیت افزایش طول (کش آمدن) (Elongation) ۳۰۰ تا ۵۰۰ درصدی را دارند.

* در روش تاب مجازی نخ تابیده شده تثبیت حرارتی می شود و سپس تاب آن باز می شود و ظاهر نخ درنهایت فنری شکل (Coiled yarn) می گردد.

* در روش چین دهی لبه ای فیلامنت های داغ بر روی لبه تیغه مانند (Knife like edge) کشیده می شوند. این کار باعث می شود یک سمت نخ صاف شود و درنتیجه نخ حالت موج دار پیدا کند.

نخ‌های کشسان در مایو، لباس زیر، جوراب و لباس‌های تک سایز (One-Sized Garments) استفاده می‌شوند، یعنی پوشاکی که باید انعطاف‌پذیر بوده و قابلیت انطباق یافتن با فرم بدن را داشته باشند بدون آنکه به اندام فشاری وارد شود.

- نخ‌های استرچ اصلاح‌شده (Modified Stretch Yarns)

این نخ‌ها از جنبه خاصیت کشسانی در محدوده‌ بین نخ‌های حجیم و نخ‌های استرچ قرار می گیرند. میزان کشسانی در این نوع نخ ها درحدود ۱۰ تا ۱۵ درصد است. فرایند تولید مشابهت زیادی با تولید نخ استرچ دارد با این تفاوت که بعد از مرحله باز کردن تاب یک مرحله دیگر تثبیت حرارتی انجام می شود.

دستگاه های تکسچرایزینگ شرکت جینگ گانگ

 یکی از شرکت های معتبر سازنده دستگاه های تکسچرایزینگ، شرکت جینگ گانگ (JINGGONG) می باشد. فرایند تکسچرایزینگ در دستگاه های این شرکت به روش تاب مجازی است. شرکت جینگ گانگ دستگاه های مختلف جهت تولید انواع نخ های تکسچره دارد. مجموعه نساج یار نمایندگی این شرکت را در ایران در اختیار دارد. در صورتی که قصد راه اندازی خط تکسچرایزینگ یا افزایش ظرفیت تولید از طریق خرید دستگاه های نو را دارید، کافی است با مجموعه نساج یار تماس بگیرید. افتخار ما، اطمینان خاطر مشتریانمان است.

♦ منابع مرتبط :

https://sagezander.com►

https://textileuniversity.ir►

https://kohanjournal.com►

♦ لینک اشتراک گذاری :

B2n.ir/nassajyar1865►

♦ مطالب پیشنهادی :

 - دستگاه گره زن اتوماتیک هانگژو مدل BQ198

 - نصب و راه اندازی اولین دستگاه بسته بندی اتوماتیک بوبین نخ در شرکت صنایع نساجی ایرانیان مهر سپاهان 

.

.

لطفاً ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.