بازیافت در نساجی و اهمیت آن
"بازیافت منسوجات به چه معناست و چه اهمیتی دارد"
Textile Recycling – What It Is and the Need of Textile Recycling
بیش از یک دهه است که بازیافت و استفاده مجدد از ضایعات نساجی هم در صنعت (post-industry) و هم مصرف کننده (post-consumer) کاربرد دارد ودرحال حاضر با افزایش تقاضا برای پایداری در زمان بازیافت می تواند نقش بسیار مهمی داشته باشد. این مقاله در مورد نیاز به بازیافت منسوجات و محدودیت های مختلفی که باعث غیرقابل دسترسی بودن آن می شود ، را شرح خواهد داد.
بازيافت نساجی چيست؟
بازیافت فرآیند جمع آوری و پردازش موادی است که به عبارتی به عنوان زباله دور ریخته می شوند ولی ما آنها را به محصولات جدید تبدیل می کنیم. در این مورد، بازیافت منسوجات به معنای جمع آوری و پردازش ضایعات نساجی تولید شده از صنعت و هم از مصرف کننده و تبدیل آنها به مواد قابل استفاده نساجی می باشد.
همانطور که مشخص است محصول بدست آمده از ضایعات نساجی را می توان به دو گروه محصول تقلیل یافته / کم ارزش و ارتقا داده شده / ارزشمند تقسیم بندی کرد. مواد بازیافتی که به عنوان محصول تقلیل یافته / کم ارزش (downgraded recycled material) نامگذاری شده است بیشتر برای اهداف تمیز کردن استفاده می شوند . تکه پارچه های کهنه ای که برای پاک کردن استفاده میشوند ، نخ های طی ، پرکن های کوسن ، عایق ها ، گردگیرفرش و .. مثال هایی از کاربرد در این خصوص می باشند که هم در صنعت و هم در خانه استفاده می شود. این محصولات پس از طی عمر مفید خود به شرایطی می رسند که دیگر به هیچ وجه نمی توان از آنها استفاده کرد و بنابراین به محل دفن زباله انتقال می یابند.
از طرف دیگر ، محصولات تولید شده که تحت عنوان ارتقاء یافته ها; اغلب برای تزئینات در مبلمان منزل ، کارهای هنری و اخیراً برای تولید پارچه مورد استفاده قرار می گیرند که در مقاله های آینده توضیح داده خواهد شد.
عمر مصرفی این محصولات طولانی تر است زیرا در روند بازیافت هیچ افت کیفیتی وجود ندارد. محصولات پوشاک و مبلمان منزل به گونه ای طراحی شده اند که از جذابیت زیبایی برخوردار بوده و از قطعات برش خورده از پوشاک مختلف تشکیل شده اند. برخی از طراحان حتی محصولات محدودی را بر این اساس تولید می کنند. این تفاوت ثابت می کند که ما مطمئناً به تولید بیشتری از محصولات بازیافتی با ارزش بالا (upcycled products) نیازمندیم تا بتوانیم بازیافت پارچه را به سطح بالاتری ارتقا دهیم.
تصویر: محصولات مد/فشن ساخته شده از جین دست دوم
نیاز به بازیافت منسوجات
نیاز به بازیافت منسوجات به تدریج در حال افزایش است به دلیل این واقعیت که صنعت نساجی به دلیل مصرف زیاد منابع طبیعی به عنوان مواد اولیه در پروسه تولید همواره در مظنه اتهام بوده است چرا که این صنعت منجر به ایجاد مشکلاتی همچون مصرف زیاد آب ، تخلیه شیمیایی مواد در طبیعت و نوسانات قابل توجه از ارزش تولید زباله و نیز ایجاد گسترده زمین های دفن زباله شده است.
با چنین مقیاس وسیعی از تولید در صنعت نساجی ،حدود 73٪ از لباسهای جهان در نهایت به محل دفن زباله منتهی شوند،این در حالی است که بنیاد Ellen MacArthur ،در سال 2017 اعلام کرد که کمتر از 1٪ از مواد مورد استفاده برای تولید لباس های نو و جدید را از لباس های بازیافتی تهیه میکنند.
در حال حاضر تقاضا برای کالاهای نساجی و همچنین پسماندها و ضایعات نساجی نیز در حال رشد است، و روند مد سریع (fast fashion) با استفاده از مواد بی کیفیت موجب نابودی بازار و نیز باعث ایجاد کابوسی برای بازیافت بیشتر تبدیل شده است. بنابراین ، بدون هیچ راه حلی و با استفاده از مدل فعلی ساخت و دفع ، ما در حال رسیدن به مرحله ای اجتناب ناپذیر هستیم که فشار روی سیاره ما بسیار بیشتر و بدتر میشود. به همین خاطر ایجاد همکاری گسترده بین صنعت و نهادهای نظارتی جهت تصویب یک راه حل مفید و تأثیرگذار و تغییر نوع نگاه به ضایعات نساجی و کشف طلای موجود در آنها ، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.
عوامل موثر در بازیافت پارچه
ایده بازیافت منسوجات جدید نیست زیرا مدتهاست که مورد استفاده قرار گرفته شده است ، اما مقدار آن در مقایسه با مقدار تولید قابل اغماض بوده است. این بیشتر به دلایل مختلفی است که حول مصرف مشتری و دفع مواد ، فرآیندهای تولید ، مکانیزم استفاده از مخلوط الیاف و الیاف بشر ساخته برای پارچه و همچنین فقدان فناوری پیشرفته می چرخد.
محصولات نساجی با این هدف برای مصرف کننده ساخته می شود که این محصول تا اتمام عمر مفید خود همراه آنها باشد و از بین برود ، اما با مدرنیزاسیون ، رفتار خرید به شدت تغییر کرده است به طوری که بیشتر اوقات مصرف کنندگان، محصولاتی را خریداری می کنندکه حتی زیاد برای آنها الزامی نیست و ضرورت ندارد. این رفتار با ظهور مد سریع/ فست فشن از اواخر دهه 1990 تقویت شده است. در نتیجه این امر ، تقاضا برای محصولات نساجی در بازار افزایش می یابد که برای تولید به مواد اولیه احتیاج دارند. به دنبال آن دفع مكرر محصول استفاده شده به دنبال آن می انجامد كه در غیاب سیستم بازیافت به محل دفن زباله منتهی می شود و دیگر فرصتی برای بازیافت آنها وجود ندارد.
صنعت پوشاک نیز به دلیل عدم بازیافت ضایعات هایشان که بیشتر شامل برشهای دورریختنی که معروف به "کاترانس" است ، مقصر شناخته می شود . این صنایع(پوشاک) غالباً از سیستم دفع ضایعات مناسبی برخوردار نیستند ،ضایعات صنعت پوشاک شامل پارچه ها از جنس های مختلف و بافت های گوناگون ، کاغذ مارکر ، کاغذ پایه ، نوارها و غیره همراه با روغن و خاک تشکیل شده است و لذا در نتیجه انواع مختلف ضایعات و زباله های کارخانه با هم جمع می شوند ولذا مواردگفته به شدت از کیفیت زباله ها کاسته و جداسازی و بازیافت آن را سخت و دشوار می کند و به عنوان آلاینده های بازیافت پارچه شناخته می شود،لذا این مخلوط ها پس از طی ساعت های طولانی جداسازی به محصولات بازیافتی با گرید پایین و کم ارزش تبدیل می شوند و یا گاها به عنوان سوخت های بازیافتی جهت سوزاندن به کار گرفته میشوند.
همچنین استفاده از مخلوط برای بازیافت منسوجات آزار دهنده است و به عنوان یک مزاحمت درن ظر گرفته می شود زیرا بیشتر فرآیند با در نظر گرفتن یک الیاف اولیه طراحی و ساخته شده است ولی این میزان پارچه تولید شده از یک نوع لیف خاص در صد بسیار کم و ناچیزی نسبت به پارچه ای ساخته شده از مخلوط الیاف را دارد.
همچنین ، پارچه های مدرن با طیف گسترده ای از الیاف ساخته شده توسط انسان با مکانیزم های متفاوتی تولید می شوند. فن آوری بازیافت به حدی نرسیده است که بتواند تنوع الیاف را بازیافت کند ، بنابراین آنها را در چنین مواردی بی فایده و بلااستفاده می کند.
حتی اگر هر دو عامل فوق به درستی تعریف شده باشد و تغییرات ایجاد شده به نفع بازیافت منسوجات باشد. مشکل بعدی محدودیت های تکنولوژیکی میباشد، روند بازیافت مکانیکی تا همین اواخر باعث تولید الیافی شده است که پتانسیل بالایی برای بالابردن ارزش و سرمایه گذاری در این زمینه را دارند ، بنابراین تولید محصولاتی مانند پارچه ها برای کاربرد های خاص(مثل تمیزکاری، عایق،...) ، ماتریس ها (گل گیر هایی که جهت زدودن گل و لای از انتهای کفش ها در ابتدای ساختمان ها استفاده میشود) و غیره را ایجاد می کند.
اما ماشین آلات مدرن قادر به استخراج الیاف با کیفیت بسیار بالاتر هستند که می تواند برای ساخت پارچه های پوشیدنی مورد استفاده قرار گیرد.
همچنین لازم به ذکر است که گاهی هیچ راهی برای بازیافت برخی پارچه ها مثل پلی استر وجود ندارد و اغلب از انها برای سوزاندن دیگهای بخار استفاده میکنیم. بازیافت ویسکوز به دلیل ساختار مولکولی هنوز هم از نظر مکانیکی و هم شیمیایی امکانپذیر نیست.
جدا از موارد فوق ، عواملی مانند جمع آوری پسماند منسوجات ، عدم ابتکار ارائه بخشنامه در سازمان ها ، تقاضای پایین برای پایداری و غیره نیز وجود دارد که توسعه و دسترسی به بازیافت پارچه را محدود می کند. فقط هنگامی که به این چالش ها توجه شود ، می توان تحولاتی را برای آزادسازی پتانسیل واقعی بازیافت منسوجات ایجاد نمود.
منابع:
Ellen MacArthur Foundation. (2017). A new textile economy: Redesigning the future's fashion. From Global textile associate: https://www.ellenmacarthurfoundation.org/publications
Grasso, M. M. (1996). Recycling Fabric Waste—The Challenge Industry
https://www.onlineclothingstudy.com/2020/08/textile-recycling-what-it-is-and-need.html
لینک اشتراکذاری:
| بازديد | تاريخ |
| ۱۱۹۸ | ۷/۳ |
| ۳۶۷۴ | ۷/۲ |
| ۳۰۵۴ | ۷/۱ |
| ۵۰۰۶ | ۶/۳۱ |
| ۱۰۴۶۸ | ۶/۳۰ |
| ۱۴۴۸۴ | ۶/۲۹ |
| ۴۷۷۴ | ۶/۲۸ |
