نخ POY پلی‌استر (Polyester POY – Partially Oriented Yarn)

 نخ POY ،POY مخفف عبارت Partially Oriented Yarn به معنی نخ با آرایش‌یافتگی جزئی است. POY یکی از محصولات میانی در زنجیره تولید نخ‌های فیلامنتی پلی‌استر بوده که از طریق فرآیند ذوب‌ریسی (Melt Spinning) پلیمر PET (Polyethylene Terephthalate) تولید می‌شود.
در فرآیند تولید POY، پلیمر PET پس از ذوب شدن و عبور از اسپینرت (Spinneret) به رشته‌های فیلامنتی تبدیل شده، سپس تحت فرآیند سردسازی (Quenching) و جمع‌آوری با سرعت بالا قرار می‌گیرد. در این مرحله، زنجیره‌های مولکولی پلی‌استر به طور کامل کشیده و جهت‌گیری نهایی پیدا نکرده‌اند؛ به همین دلیل این نخ دارای آرایش‌یافتگی مولکولی جزئی است.
ویژگی‌های اصلی نخ POY پلی‌استر عبارت‌اند از:
•    آرایش‌یافتگی مولکولی جزئی (Partial Molecular Orientation) 
•    استحکام کششی کمتر نسبت به نخ کاملاً کشیده‌شده FDY (Fully Drawn Yarn) 
•    ازدیاد طول بالاتر نسبت به FDY 
•    قابلیت کشش (Drawing) و انجام فرآیند تکسچرایزینگ مناسب 
به دلیل این ویژگی‌ها، POY معمولاً به عنوان ماده اولیه اصلی برای تولید نخ DTY (Draw Textured Yarn) مورد استفاده قرار می‌گیرد. در فرآیند تولید DTY، نخ POY تحت عملیات کشش (Drawing) و تکسچرایزینگ با روش False Twist قرار گرفته و خواصی مانند حجم، چین‌خوردگی (Crimp)، نرمی و قابلیت استفاده در تولید پارچه را به دست می‌آورد.

جایگاه POY در زنجیره تولید نخ فیلامنت پلی‌استر (Polyester Filament Yarn Production Chain)
نخ POY (Partially Oriented Yarn) یکی از محصولات میانی در زنجیره تولید نخ‌های فیلامنتی پلی‌استر است که پس از تولید پلیمر PET و انجام فرآیند ذوب‌ریسی (Melt Spinning) به دست می‌آید. این نخ سپس می‌تواند به عنوان ماده اولیه برای تولید نخ‌های نهایی مانند DTY یا در برخی فرآیندها FDY مورد استفاده قرار گیرد.
زنجیره عمومی تولید نخ فیلامنت پلی‌استر به صورت زیر است:

PTA MEG
⬇
Polycondensation
فرآیند تراکم پلیمری و تولید پلیمر PET
⬇
PET Chips یا Direct Polymer Melt
چیپس پلی‌استر یا پلیمر مذاب مستقیم⬇
Melt Spinning
ذوب‌ریسی پلیمر PET و تشکیل فیلامنت‌ها
⬇
POY (Partially Oriented Yarn)
نخ فیلامنت پلی‌استر با آرایش‌یافتگی جزئی

مسیرهای فرآوری POY
مسیر اول: تولید DTY از POY
در این مسیر، POY به عنوان ماده اولیه وارد فرآیند Draw Texturing می‌شود.

POY
⬇
Draw Texturing
(کشش تکسچرایزینگ)
⬇
DTY (Draw Textured Yarn)
⬇
تولید پارچه

کاربردهای رایج DTY:
•    پارچه‌های تریکو (Knitted Fabrics) 
•    پارچه‌های حلقوی 
•    پوشاک 
•    جوراب 
•    لباس‌های ورزشی 
•    منسوجات خانگی 
در فرآیند Draw Texturing، با اعمال کشش و ایجاد ساختار حجیم و چین‌دار (Crimp)، خواصی مانند نرمی، حجم و قابلیت استفاده مستقیم در تولید پارچه به نخ اضافه می‌شود.

مسیر دوم: تولید FDY از فرآیند کشش نخ
در برخی خطوط تولید، نخ فیلامنت پلی‌استر پس از مرحله ریسندگی تحت فرآیند Drawing قرار گرفته و به نخ کاملاً کشیده‌شده تبدیل می‌شود.

POY / Undrawn or Partially Oriented Filament Yarn
⬇
Drawing
کشش و افزایش آرایش‌یافتگی مولکولی
⬇
FDY (Fully Drawn Yarn)
⬇
تولید پارچه

کاربردهای رایج FDY:
•    پارچه‌های تخت (Woven Fabrics) 
•    پارچه‌های پرده‌ای 
•    پارچه‌های آستر 
•    برخی کاربردهای صنعتی 

نکته فنی مهم
در صنعت پلی‌استر، مسیر رایج و اصلی مصرف POY، تبدیل آن به DTY است. تولید FDY معمولاً در خطوطی انجام می‌شود که فرآیند Spinning و Drawing به صورت یکپارچه یا مستقیم طراحی شده است (Spin Draw Process)، بنابراین در بسیاری از کارخانه‌ها FDY مستقیماً از فرآیند ریسندگی همراه با کشش تولید می‌شود.

مواد اولیه تولید نخ POY پلی‌استر (Raw Materials for Polyester POY Production)
ماده اولیه اصلی برای تولید نخ POY (Partially Oriented Yarn)، پلیمر پلی‌اتیلن ترفتالات (PET – Polyethylene Terephthalate) است. این پلیمر ترموپلاستیک از واکنش شیمیایی دو ماده اولیه پتروشیمیایی تولید می‌شود:

•    PTA (Purified Terephthalic Acid)
اسید ترفتالیک خالص
•    MEG (Mono Ethylene Glycol)
مونو اتیلن گلایکول

این دو ماده پس از انجام واکنش‌های شیمیایی کنترل‌شده، به پلیمر PET تبدیل می‌شوند.

مراحل تشکیل پلیمر PET
1.استریفیکاسیون (Esterification)
در این مرحله، PTA و MEG تحت شرایط کنترل‌شده دما و فشار با یکدیگر واکنش داده و ترکیبات اولیه زنجیره پلی‌استر تشکیل می‌شود.
هدف این مرحله:
•    تشکیل پیوندهای استری بین مولکول‌های PTA و MEG 
•    آماده‌سازی مواد برای افزایش طول زنجیره پلیمری 

2.واکنش تراکمی پلیمریزاسیون (Polycondensation)
در مرحله پلی‌تراکم، مولکول‌های حاصل از مرحله استریفیکاسیون با ادامه واکنش و حذف محصولات جانبی، زنجیره‌های بلند پلیمر PET را تشکیل می‌دهند.
در این مرحله پارامترهای مهمی مانند:
•    Intrinsic Viscosity (IV) 
•    وزن مولکولی پلیمر 
•    پایداری حرارتی 
•    میزان ناخالصی‌ها 
کنترل می‌شوند؛ زیرا این ویژگی‌ها بر خواص نهایی نخ پلی‌استر تأثیر مستقیم دارند.

تبدیل PET به نخ POY
پس از تولید پلیمر PET، دو روش اصلی برای تغذیه خط ریسندگی وجود دارد:
روش اول: استفاده از چیپس PET (PET Chips)

PET Polymer
⬇
PET Chips
⬇
خشک‌کردن چیپس
⬇
ذوب در اکسترودر
⬇
Melt Spinning
⬇
POY

روش دوم: ریسندگی مستقیم از پلیمر مذاب (Direct Spinning)

PTA MEG
⬇
PET Melt Polymer
⬇
Direct Melt Spinning
⬇
POY

در این روش، پلیمر PET بدون تبدیل شدن به چیپس، مستقیماً وارد خط ذوب‌ریسی می‌شود.

اهمیت کیفیت PET در تولید POY
کیفیت پلیمر PET تأثیر مستقیمی بر ویژگی‌های نخ POY دارد. پارامترهای مهم پلیمر شامل:

پارامتر تأثیر بر POY

زنجیره تولید مواد اولیه تا POY

PTA MEG
⬇
Esterification
⬇
Polycondensation
⬇
PET Polymer
⬇
PET Chips یا Direct Melt
⬇
Melt Spinning
⬇
POY (Partially Oriented Yarn)

فرآیند تولید نخ POY پلی‌استر Polyester POY 
تولید نخ POY (Partially Oriented Yarn) از پلیمر PET شامل مجموعه‌ای از مراحل پیوسته در خط ذوب‌ریسی (Melt Spinning) است. در این فرآیند، پلیمر پلی‌استر پس از ذوب شدن، فیلتراسیون، ریسندگی، سرد شدن و اعمال عملیات تکمیلی، به نخ فیلامنتی با آرایش‌یافتگی جزئی مولکولی تبدیل می‌شود.

مرحله 1: خشک کردن چیپس PET (PET Chips Drying)
در خطوطی که از چیپس PET استفاده می‌شود، قبل از ورود پلیمر به اکسترودر، چیپس‌ها باید تحت فرآیند خشک‌کردن قرار گیرند.
هدف از خشک کردن:
•    کاهش رطوبت موجود در چیپس PET 
•    جلوگیری از تخریب هیدرولیزی پلیمر در دمای ذوب 
•    حفظ ویسکوزیته ذاتی پلیمر (Intrinsic Viscosity – IV) 
•    بهبود پایداری فرآیند ذوب‌ریسی 
پارامتر مهم پلیمر:
Intrinsic Viscosity (IV)
ویسکوزیته ذاتی یکی از شاخص‌های مهم کیفیت پلیمر PET است و بر ویژگی‌هایی  زیر تأثیر دارد:
•    استحکام کششی نخ 
•    خواص مکانیکی 
•    قابلیت کشش (Drawability) 
•    عملکرد در فرآیند تکسچرایزینگ (Texturing) 

مرحله 2: ذوب پلیمر (Polymer Melting)
چیپس PET خشک‌شده وارد Extruder شده و تحت شرایط کنترل‌شده حرارتی به پلیمر مذاب تبدیل می‌شود.
دمای فرآیند ذوب PET در خطوط صنعتی معمولاً در محدوده حدود 280 -290°C قرار دارد؛ مقدار دقیق بسته به نوع پلیمر، طراحی ماشین و شرایط تولید متفاوت است.پلیمر مذاب قبل از ورود به سیستم ریسندگی باید دارای ویژگی‌های زیر باشد زیرا کیفیت مذاب مستقیماً بر کیفیت فیلامنت‌های تولیدی اثر می‌گذارد:
•    یکنواختی حرارتی مناسب 
•    عدم وجود ذرات ژل (Gel Particles) 
•    حداقل میزان آلودگی و ناخالصی 
مرحله 3: فیلتراسیون مذاب (Melt Filtration)
پلیمر مذاب پس از خروج از اکسترودر از سیستم‌های فیلتراسیون عبور می‌کند. کیفیت فیلتراسیون نقش مهمی در پایداری فرآیند ریسندگی دارد.

اهداف فیلتراسیون:
•    حذف ذرات جامد و ناخالصی‌ها 
•    کاهش احتمال شکست فیلامنت 
•    افزایش یکنواختی نخ 
•    محافظت از اسپینرت 

مرحله 4: اسپینرت (Spinneret) و تشکیل فیلامنت
پلیمر مذاب پس از فیلتراسیون وارد مجموعه ریسندگی شده و از سوراخ‌های بسیار ریز Spinneret عبور می‌کند.
هر سوراخ اسپینرت یک رشته فیلامنت تشکیل می‌دهد.
تعداد سوراخ‌های اسپینرت تعیین‌کننده تعداد فیلامنت‌های نخ نهایی است.
مثال:POY 150/48
به معنی:
•     :150D ظرافت کل نخ بر اساس دنیر 
•    : 48Fتعداد 48 رشته فیلامنت تشکیل‌دهنده نخ 

مرحله 5: سرد کردن فیلامنت‌ها (Quenching)
فیلامنت‌های خروجی از اسپینرت در حالت مذاب قرار دارند و برای جامد شدن تحت جریان هوای کنترل‌شده سرد می‌شوند.
پارامترهای مهم در سیستم Quenching:
•    دمای هوا 
•    سرعت جریان هوا 
•    یکنواختی توزیع هوا 
این پارامترها بر ویژگی‌های نخ مانند:
•    یکنواختی نخ (Uster Evenness) 
•    خواص مکانیکی (Tenacity) 
•    ساختار سطحی فیلامنت تأثیرگذار هستند.

مرحله 6: اعمال روغن ریسندگی (Spin Finish Application)
پس از جامد شدن فیلامنت‌ها، مواد روغنی مخصوص (Spin Finish) روی سطح نخ اعمال می‌شود.
وظایف Spin Finish:
•    کاهش اصطکاک بین فیلامنت‌ها و قطعات ماشین 
•    کنترل الکتریسیته ساکن 
•    بهبود حرکت نخ در مسیر تولید 
•    افزایش قابلیت فرآوری در ماشین‌های تکسچرایزینگ 
نوع و مقدار Spin Finish باید با کاربرد نهایی نخ هماهنگ باشد.

مرحله 7: Orientation جزئی و جمع‌آوری نخ (Partial Orientation & Winding)
در تولید POY، نخ با سرعت بالای ریسندگی جمع‌آوری می‌شود. در این مرحله، زنجیره‌های مولکولی PET بخشی از جهت‌گیری خود را به دست می‌آورند، اما هنوز به آرایش‌یافتگی کامل FDY نرسیده‌اند.
به همین دلیل محصول تولیدشده:Partially Oriented Yarn (POY) نامیده می‌شود.
سرعت تولید POY در خطوط صنعتی مدرن بسته به طراحی خط و شرایط فرآیند متفاوت است و معمولاً در محدوده چند هزار متر بر دقیقه قرار دارد.

مرحله 8: وایندینگ (Winding)
در مرحله نهایی، نخ POY روی بوبین‌های مخصوص جمع‌آوری می‌شود.
پارامترهای مهم وایندینگ:
•    یکنواختی تراورس (Traverse) 
•    سختی مناسب بسته نخ 
•    شکل مناسب پکیج 
•    پایداری باز شدن نخ در مراحل بعدی 
کیفیت پکیج POY اهمیت زیادی دارد، زیرا این نخ معمولاً برای فرآیندهای بعدی مانند:
•    Draw Texturing 
•    تولید DTY استفاده می‌شود.
ماشین‌آلات و فناوری‌های مرتبط با تولید POY و فرآیندهای فیلامنت پلی‌استر توسط سازندگان تخصصی توسعه یافته‌اند.
•    Oerlikon Barmag 
•    TMT Machinery 

زنجیره خلاصه فرآیند تولید POY

PET Chips / PET Melt
⬇
Drying
⬇
Extrusion & Melting
⬇
Melt Filtration
⬇
Spinneret Spinning
⬇
Quenching
⬇
Spin Finish Application
⬇
Partial Orientation
⬇
Winding
⬇
POY Package

انواع نخ POY پلی‌استر (Types of Polyester POY Yarn)
نخ POY (Partially Oriented Yarn) پلی‌استر بر اساس ویژگی‌هایی مانند میزان براقیت (Luster)، نوع پلیمر، روش رنگرزی و منبع مواد اولیه به گریدهای مختلف تقسیم می‌شود. انتخاب نوع POY به کاربرد نهایی، فرآیند تکسچرایزینگ و مشخصات پارچه مورد نظر بستگی دارد.

Semi Dull POY (SD POY)
 Semi Dull POY یا نخ POY نیمه‌مات، یکی از رایج‌ترین گریدهای مورد استفاده در صنعت پلی‌استر فیلامنت است. در تولید این نوع نخ، مقدار مشخصی دی‌اکسید تیتانیوم (TiO₂) به پلیمر PET اضافه می‌شود تا میزان انعکاس نور کاهش یابد و ظاهر نخ از حالت براق کامل خارج شود.
ویژگی‌ها:
•    ظاهر نیمه‌مات 
•    کاربرد گسترده در تولید نخ‌های تکسچر شده 
•    مناسب برای تولید DTY عمومی 
کاربردها:
•    پوشاک 
•    پارچه‌های تریکو (Knitted Fabrics) 
•    پارچه‌های حلقوی 
•    تولید DTY معمولی 

Bright POY
 Bright POY نوعی نخ پلی‌استر فیلامنتی با میزان براقیت بالاتر است.در این گرید، میزان مواد مات‌کننده مانند TiO₂ کمتر بوده و سطح فیلامنت توانایی بازتاب نور بیشتری دارد.
ویژگی‌ها:
•    درخشندگی بالا 
•    ظاهر شفاف‌تر نسبت به Semi Dull POY 
کاربردها:
•    پارچه‌های براق 
•    نخ‌های تزئینی 
•    کاربردهایی که ظاهر درخشان نخ اهمیت دارد 

Full Dull POY (FD POY)
 Full Dull POY  دارای مقدار بیشتری ماده مات‌کننده TiO₂ (Titanium Dioxide) در ترکیب پلیمر PET است. افزایش TiO₂ باعث کاهش انعکاس نور از سطح فیلامنت شده و ظاهر کاملاً مات ایجاد می‌کند.
ویژگی‌ها:
•    براقیت بسیار کم 
•    ظاهر مات 
•    کاهش جلوه مصنوعی پلی‌استر 
کاربردها:
•    پوشاک خاص 
•    پارچه‌های با ظاهر مات 
•    محصولات نساجی با نیاز به ظاهر مشابه الیاف طبیعی 

Dope Dyed POY (Solution Dyed POY)
در Dope Dyed POY، رنگدانه قبل از فرآیند ریسندگی و در مرحله آماده‌سازی پلیمر به مذاب PET اضافه می‌شود.در این روش، رنگدانه در ساختار پلیمر قرار گرفته و سپس فیلامنت رنگی تولید می‌شود.
مزایا:
•    ثبات رنگ بالا 
•    کاهش نیاز به فرآیندهای رنگرزی پس از تولید 
•    کاهش مصرف آب و مواد شیمیایی در فرآیند رنگرزی 
کاربردها:
•    پارچه‌های رنگی 
•    منسوجات با نیاز به ثبات رنگ بالا 
•    کاربردهای صنعتی و پوشاک 

Recycled POY (rPET POY)
rPET POY یا نخ POY پلی‌استر بازیافتی، از پلیمر PET حاصل از مواد بازیافتی مانند بطری‌های PET تولید می‌شود. در این فرآیند، PET بازیافتی پس از جمع‌آوری، شست‌وشو، خالص‌سازی و تبدیل به پلیمر قابل استفاده، در تولید نخ فیلامنتی به کار می‌رود.
ویژگی‌ها:
•    استفاده از مواد اولیه بازیافتی 
•    کاهش مصرف منابع پتروشیمی 
•    مناسب برای تولید محصولات نساجی پایدار 
کاربردها:
•    منسوجات پایدار (Sustainable Textiles) 
•    محصولات دارای گواهی‌های زیست‌محیطی 
•    برندهای دارای رویکرد کاهش اثرات محیط‌زیستی

جدول مقایسه انواع POY پلی‌استر 

مشخصات POY مناسب برای پروسه تکسچرایزینگ

تفاوت POY، DTY و FDY

کاربردهای اصلی نخ POY پلی‌استر (Main Applications of Polyester POY)
نخ POY (Partially Oriented Yarn) یا نخ نیمه‌آرایش‌یافته، در واقع یک محصول نیمه‌آماده است که برای انجام فرآیندهای تکمیلی و تبدیل به انواع نخ‌های با ارزش افزوده بالاتر تولید می‌شود. این نخ می‌تواند به محصولات مختلفی مانند نخ تکسچره کشیده (DTY - Drawn Textured Yarn)، نخ تکسچره کاملا کشیده شده (FDY-Fully  Drawn Yarn ) ، نخ تکسچره اینترلیس (ITY - Interlaced Textured Yarn) و        نخ تکسچره هوایی (ATY - Air Textured Yarn) تبدیل شود.
این نخ‌های فرآوری‌شده معمولاً در تولید پوشاک و منسوجاتی به کار می‌روند که نیاز به زیردست نرم (Soft Hand Feel)، راحتی بیشتر و یا ظاهر و بافت خاص دارند.
 مهم‌ترین کاربرد POY، استفاده به عنوان ماده اولیه برای تولید نخ DTY (Draw Textured Yarn) از طریق فرآیند کشش وتکسچرایزینگ (Draw Texturing) است.
در فرآیند تبدیل POY به DTY، نخ تحت عملیات   های ذیل قرار می گیرد :
•    Drawing کشش 
•      False Twist Texturing تکسچرایزینگ 
•     Heat Setting تثبیت حرارتی 
 نخ DTY   حجم بیشتر (Bulk)  ، چین‌خوردگی کنترل‌شده (Crimp) ، نرمی  و قابلیت استفاده مستقیم در تولید پارچه  را دارد.

تولید DTY برای صنعت پوشاک و منسوجات حلقوی
مهم‌ترین مصرف POY، تولید DTY پلی‌استر برای کاربردهای نساجی است.

مسیر تولید  پارچه از POY
POY
⬇
Draw Texturing
⬇
DTY
⬇
Fabric Production

کاربردهای POY  نخهای مشتق از آن مانند DTY
1. پارچه‌های تریکو  و حلقوی (Knitted Fabrics) :  پارچه‌های حلقوی ، پارچه‌های لباس روزمره  ،  پارچه‌های نرم و انعطاف‌پذیر 
- لباس ورزشی (Sportswear) :به دلیل ویژگی‌هایی مانند:  دوام بالا ، مقاومت سایشی مناسب ، قابلیت ایجاد ساختارهای سبک و انعطاف‌پذیر در تولید لباس‌های ورزشی استفاده می‌شود.
- جوراب و لباس زیر :  DTY پلی‌استر به دلیل نرمی ، یکنواختی نخ و قابلیت ترکیب با سایر الیاف  در تولید جوراب و برخی محصولات لباس زیر کاربرد دارد.
- پارچه‌های کشی و الاستیک :در ترکیب با الیاف الاستومری مانند اسپندکس (Elastane/Spandex)، DTY پلی‌استر در تولید پارچه‌های کشسان استفاده می‌شود.

2.منسوجات خانگی (Home Textiles)
نخ POY در تولید انواع پرده، پارچه‌های مبلی، رومبلی، ملحفه، روتختی و سایر منسوجات خانگی نیز کاربرد گسترده‌ای دارد.

3. تولید پوشاک (Apparel Manufacturing)
به دلیل قابلیت تبدیل POY به انواع نخ‌های تکسچره و مهندسی‌شده، به طور گسترده در تولید پارچه‌های مورد استفاده برای پیراهن، کت‌وشلوار، مانتو، لباس‌های زنانه و سایر پوشاک کاربرد دارد.

4. کاربردهای صنعتی و عملکردی 
علاوه بر تولید DTY نخ ، POY  و نخ‌های حاصل از آن در برخی کاربردهای تخصصی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند:
- نخ‌های صنعتی (Industrial Yarns): در برخی کاربردها، نخ‌های فیلامنتی پلی‌استر با خواص مکانیکی کنترل‌شده برای تولید محصولات صنعتی استفاده می‌شوند.
-نخ‌های تابیده (Twisted Yarns): فیلامنت‌های پلی‌استر می‌توانند پس از فرآیندهای تکمیلی مانند  تاب دادن (Twisting) ،  پوشش‌دهی  و ترکیب با سایر نخ‌ها برای تولید نخ‌های مهندسی‌شده استفاده شوند.
-پارچه‌های فنی (Technical Textiles):برخی گریدهای پلی‌استر فیلامنتی در تولید منسوجات فنی مانند پارچه‌های مقاوم ،  محصولات صنعتی وکاربردهای مهندسی نساجی به کار می‌روند.

کاربردهای POYپلی استر

نکته فنی:
در بازار جهانی، بخش عمده مصرف POY پلی‌استر به تولید DTY اختصاص دارد؛ زیرا ساختار نیمه‌آرایش‌یافته POY امکان انجام فرآیند Drawing و ایجاد خواص تکسچر شده را فراهم می‌کند.

پارامترهای کنترل کیفیت نخ POY پلی‌استر در کارخانه (POY Quality Control Parameters)
کنترل کیفیت نخ POY (Partially Oriented Yarn) در کارخانه تولیدکننده، با انجام مجموعه‌ای از آزمون‌های فیزیکی و فرآیندی انجام می‌شود. این آزمون‌ها برای اطمینان از یکنواختی نخ، قابلیت فرآوری در ماشین‌های Draw Texturing (DTY) و دستیابی به کیفیت پایدار محصول نهایی انجام می‌شوند.
مهم‌ترین پارامترهای کنترل کیفیت POY عبارت‌اند از:

دنیر / چگالی خطی (Denier / Linear Density)
تعریف:اندازه‌گیری جرم نخ بر اساس طول مشخص آن است و نشان‌دهنده ظرافت واقعی نخ می‌باشد.
واحدهای رایج:
•      Denier (D) وزن نخ بر حسب گرم در 9000 متر 
•     dtex وزن نخ بر حسب گرم در 10000 متر 
اهمیت:  کنترل تطابق نخ تولیدی با مشخصات سفارش ، تعیین ظرافت نخ نهایی DTY  وکنترل یکنواختی تولید 

استحکام کششی (Tenacity)
تعریف:مقدار مقاومت نخ در برابر نیروی کششی نسبت به واحد ظرافت خطی است.
واحد اندازه‌گیری:
cN/dtex سانتی‌نیوتن بر دسی‌تکس
اهمیت: نشان‌دهنده مقاومت مکانیکی نخ ، تأثیر مستقیم بر عملکرد نخ در ماشین تکسچرایزینگ  وکاهش شکست نخ در فرآیندهای بعدی 

ازدیاد طول تا پارگی (Elongation at Break)
تعریف: درصد افزایش طول نخ قبل از رسیدن به نقطه پارگی در آزمون کشش است.
اهمیت در POY :  نشان‌دهنده قابلیت کشش نخ در فرآیند Drawing  ، کنترل رفتار نخ هنگام تولید DTY  و تعیین محدوده مناسب Draw Ratio 
POY  معمولاً نسبت به FDY دارای ازدیاد طول بیشتری است، زیرا هنوز به طور کامل کشیده نشده است.

یکنواختی نخ (Uster Evenness)
تعریف: اندازه‌گیری تغییرات جرم یا قطر نخ در طول مسیر آن است.
اهمیت:  کاهش نوسانات کیفیت نخ ، جلوگیری از ایجاد عیوب در پارچه  ، بهبود یکنواختی DTY تولیدی 
مقدار کمتر CV% نشان‌دهنده یکنواختی بهتر نخ است.

اینترلیس (Interlace)
تعریف: ایجاد نقاط اتصال موقت بین فیلامنت‌های یک نخ فیلامنتی با استفاده از جریان هوای فشرده است.
هدف:  افزایش انسجام دسته فیلامنت‌ها ،بهبود پایداری حرکت نخ در مسیر ماشین و کاهش بازشدگی فیلامنت‌ها 
میزان Interlace بر اساس کاربرد و مشخصات خط تولید تنظیم می‌شود.

جمع‌شدگی حرارتی (Shrinkage)
تعریف: میزان کاهش طول نخ پس از قرار گرفتن در شرایط حرارتی مشخص است.
اهمیت: نشان‌دهنده میزان Orientation و رفتار حرارتی نخ ، تأثیرگذار بر فرآیند تکسچرایزینگ  و کنترل خواص حجمی و ساختار DTY  . یکی از آزمون‌های مهم برای ارزیابی عملکرد POY در فرآیندهای حرارتی است.

مقدار روغن ریسندگی (Oil Content / Spin Finish)
تعریف:  مقدار ماده روغنی اعمال‌شده روی سطح فیلامنت‌ها در مرحله تولید POY است.
وظایف Spin Finish: :  کاهش اصطکاک بین فیلامنت‌ها ،کنترل الکتریسیته ساکن ،بهبود حرکت نخ در ماشین‌آلات  وافزایش قابلیت فرآوری در Draw Texturing  کنترل مقدار Spin Finish برای جلوگیری از مشکلاتی مانند:  لغزش نامناسب نخ ، افزایش شکست  وناپایداری فرآیند  ضروری است.

جدول خلاصه کنترل کیفیت POY

تجهیزات اصلی تولید نخ POY
شرکت‌های مطرح سازنده خطوط POY:
•    Barmag 
•    TMT Machinery 
•    Zhejiang Hengyi Group 
•    Reliance Industries 
تجهیزات شامل Extruder  Spinning Beam     Spinneret  Quench System  Godet Rollers  Winder  است.


مشکلات اصلی که باعث رد شدن POY توسط متخصص تکسچرایزینگ می‌شوند عبارت‌اند از:
1. شکست زیاد نخ در ماشین DTY (High Yarn Breakage)
علائم:
•    پارگی مکرر فیلامنت در مسیر ماشین 
•    توقف‌های زیاد دستگاه 
•    کاهش راندمان تولید 
دلایل مرتبط با POY:
•    Tenacity پایین 
•    Elongation نامناسب 
•    یکنواخت نبودن خواص نخ در طول بوبین 
•    آسیب‌دیدگی فیلامنت‌ها در مرحله تولید POY 

2.تغییرات زیاد در Elongation (Elongation Variation)
یکی از مهم‌ترین پارامترها برای DTY، ازدیاد طول POY است.
مشکل:
اگر Elongation در بوبین یا بین بچ‌های مختلف تغییر کند:
•    Draw Ratio ثابت جواب نمی‌دهد 
•    کیفیت DTY نوسان پیدا می‌کند 
•    Crimp یکنواخت نیست 
متخصص DTY معمولاً POY با Elongation پایدار می‌خواهد.

3.کشش‌پذیری نامناسب (Poor Drawability)
POY باید قابلیت کشش کنترل‌شده داشته باشد.
مشکلات:
•    POY بیش از حد Orientation شده باشد → کشش سخت‌تر می‌شود 
•    POY Orientation پایین داشته باشد → کنترل فرآیند دشوار می‌شود 
نتیجه:
•    تغییر دنیر DTY 
•    تغییر خواص مکانیکی 
•    نوسان کیفیت پارچه 

4.مقدار نامناسب Spin Finish (Oil Content)
Spin Finish برای عملکرد POY روی ماشین DTY بسیار مهم است.
اگر روغن کم باشد:
•    اصطکاک افزایش می‌یابد 
•    شکست فیلامنت زیاد می‌شود 
•    الکتریسیته ساکن افزایش می‌یابد 
اگر روغن زیاد باشد:
•    لغزش نامناسب نخ 
•    آلودگی تجهیزات 
•    مشکل در Heat Setting 
•    تغییر ظاهر نخ 

5.یکنواخت نبودن نخ (Poor Evenness)
پارامترهایی مانند:
•    Uster CV% 
•    Mass Variation 
باید کنترل شوند.
مشکل POY نامناسب:
•    تغییر قطر نخ 
•    تغییر دنیر DTY 
•    ایجاد خطوط یا نایکنواختی در پارچه 

6. مشکل در Shrinkage جمع‌شدگی حرارتی
Boiling Water Shrinkage یا رفتار حرارتی POY روی فرآیند DTY اثر دارد.
اگر Shrinkage خارج از محدوده باشد:
•    تثبیت حرارتی مناسب انجام نمی‌شود 
•    Bulk و Crimp نخ تغییر می‌کند 
•    خواص پارچه نهایی ناپایدار می‌شود 

7. کیفیت پایین Winding مشکل بوبین
حتی اگر خود نخ خوب باشد، Winding نامناسب مشکل ایجاد می‌کند.
علائم:
•    باز شدن نامنظم نخ 
•    شل یا سفت بودن پکیج 
•    گیر کردن نخ هنگام تغذیه ماشین 

8.فیلامنت‌های شکسته یا آسیب‌دیده (Broken Filaments)
در POY بی‌کیفیت ممکن است:
•    فیلامنت‌ها قبل از تکسچرایزینگ آسیب دیده باشند 
•    تعداد فیلامنت‌های فعال کاهش یابد 
نتیجه:
•    افزایش Hairiness 
•    ظاهر نامناسب نخ 
•    افت کیفیت پارچه 

9. Interlace نامناسب
اگر POY دارای Interlace نامناسب باشد:
•    باز شدن فیلامنت‌ها مشکل ایجاد می‌کند 
•    کنترل نخ در مسیر ماشین کاهش می‌یابد 

10.تغییر کیفیت بین بوبین‌ها و بچ‌ها (Lot-to-Lot Variation)
یکی از مشکلات مهم کارخانه‌های DTY:
یک بوبین خوب و بوبین بعدی با رفتار متفاوت.
علت:
•    کنترل ضعیف فرآیند تولید POY 
•    تغییرات پلیمر PET 
•    تغییر شرایط Spin Finish 

چک‌لیست یک متخصص تکسچریزینگ تولید کننده   نخ DTY هنگام ارزیابی POY

نتیجه فنی
یک POY مناسب برای تکسچرایزینگ باید دارای خواص کششی پایدار ،Elongation یکنواخت ، Spin Finish مناسب ،Uster پایین ،Winding با کیفیت  ورفتار حرارتی کنترل‌شده  باشد تا بتواند در ماشین DTY با سرعت بالا تولید پایدار و اقتصادی ایجاد کند.


ارتباط POY با بازار نساجی
در صنعت جهانی پلی‌استر، POY یکی از مهم‌ترین محصولات نیمه‌ساخته است زیرا بخش بزرگی از ظرفیت تولید پارچه‌های پلی‌استری از مسیر: POY → DTY → Fabric  عبور می‌کند.   POY پلی‌استر یک نخ فیلامنتی نیمه‌آرایش‌یافته PET است که در مرحله میانی بین پلیمر مذاب و نخ نهایی قرار دارد. کیفیت POY به شدت وابسته به:  کیفیت PET و IV پلیمر ، شرایط Melt Spinning  ، سرعت ریسندگی ، یکنواختی Cooling ، کیفیت Spin Finish  ، دقت Winding است.
برای خرید صنعتی POY (مثلاً برای واردات یا مصرف کارخانه‌های نساجی)، فقط دانستن Denier و Filament کافی نیست؛ باید مواردی مانند IV، Tenacity، Elongation، Shrinkage، Oil Content، Interlace و کاربرد نهایی DTY یا FDY نیز بررسی شود.
نساج یار امکان تأمین و واردات نخ POY پلی‌استر (Polyester POY Yarn) در گریدهای مختلف مانند POY 75/36، POY 100/48، POY 150/48 و سایر نمره‌های مورد نیاز کارخانه‌های تولید DTY و تکسچرایزینگ پلی‌استر را فراهم می‌کند.
فرآیند واردات نخ POY توسط نساج یار شامل بررسی مشخصات فنی محصول، انتخاب تأمین‌کننده مناسب، هماهنگی خرید خارجی، مدیریت اسناد تجاری، حمل‌ونقل بین‌المللی، امور گمرکی و ترخیص کالا تا تحویل نهایی به مشتری است. این خدمات با هدف تأمین مطمئن مواد اولیه مورد نیاز صنعت نساجی و کاهش ریسک‌های خرید و واردات نخ پلی‌استر فیلامنت ارائه می‌شود.


سوالات متداول درباره نخ POY پلی‌استر (Polyester POY Yarn FAQ)
1. نخ POY پلی‌استر چیست؟
POY (Partially Oriented Yarn) یک نخ فیلامنتی پلی‌استر بر پایه پلیمر PET (Polyethylene Terephthalate) است که دارای آرایش‌یافتگی جزئی مولکولی می‌باشد. این نخ در فرآیند Melt Spinning تولید شده و به عنوان محصول نیمه‌ساخته برای تولید نخ‌هایی مانند DTY (Draw Textured Yarn) استفاده می‌شود.

2.تفاوت POY و DTY چیست؟
تفاوت اصلی POY و DTY در فرآیند تکمیلی و ساختار نخ است.
•     POY نخ فیلامنتی با آرایش‌یافتگی جزئی است که مستقیماً از فرآیند ذوب‌ریسی تولید می‌شود. 
•      DTY نخ تکسچره‌شده‌ای است که از POY در فرآیند Draw Texturing شامل کشش و ایجاد فر (Crimp) تولید می‌شود. 

 از چه موادی تولید می‌شود؟POY 3.
ماده اولیه تولید POY، پلیمر   PET  است. مواد اولیه شیمیایی تولید PET   عبارتند از:
•    PTA (Purified Terephthalic Acid) 
•    MEG (Mono Ethylene Glycol) 
این مواد طی فرآیندهای:  Esterification   Polycondensation  به پلیمر PET تبدیل شده و سپس وارد فرآیند Melt Spinning می‌شوند.

4. رایج‌ترین نمره‌های نخ POY برای تولید DTY کدام هستند؟
گریدهای متداول POY برای تولید DTY شامل موارد زیر هستند:
POY 75/36  ،  POY 100/36  ،  POY 100/48  ،  POY 150/48  ، POY 250/48   وPOY 300/96   می باشد.انتخاب نمره POY به نوع محصول نهایی، تنظیمات ماشین تکسچرایزینگ و مشخصات DTY مورد نیاز بستگی دارد.

5.معنی POY 150/48 چیست؟
علامت POY 150/48 نشان‌دهنده مشخصات نخ است:
•    150D دنیر کل نخ (Linear Density) 
•     48F تعداد فیلامنت‌های تشکیل‌دهنده نخ 
یعنی نخ از 48 رشته فیلامنت مجزا تشکیل شده و مجموع ظرافت آن 150 دنیر است.

6.چرا POY بیشتر برای تولید DTY استفاده می‌شود؟
  POY  دارای ساختار مولکولی نیمه‌آرایش‌یافته است و قابلیت انجام فرآیند (Drawing )کشش  و تاب مجازی  (False Twist Texturing) را دارد.
پس از فرآیند تکسچرایزینگ، نخ دارای ویژگی‌هایی مانند: ساختار حجیم‌تر ، ایجاد Crimp ، مناسب بودن برای تولید پارچه می‌شود.

7. مهم‌ترین پارامترهای کیفیت POY چیست؟
پارامترهای اصلی کنترل کیفیت POY عبارت‌اند از:
•    Linear Density / Denier 
•    Tenacity (cN/dtex) 
•    Elongation at Break 
•    Uster Evenness 
•    Boiling Water Shrinkage (BWS) 
•    Oil Content / Spin Finish 
•    Interlace 
این پارامترها برای کنترل عملکرد نخ در فرآیندهای بعدی مانند DTY بررسی می‌شوند.

8. Semi Dull POY (SD POY) چیست؟
Semi Dull POY  یا نیمه مات یکی از رایج‌ترین انواع POY پلی‌استر است که با افزودن مقدار مشخصی TiO₂ (Titanium Dioxide) تولید می‌شود.
ویژگی: کاهش براقیت نسبت به Bright POY ، ظاهر نیمه‌مات 
کاربرد:تولید DTY عمومی  ، پوشاک و پارچه‌های تریکو 

9. تفاوت  POY Semi Dull، Bright  و Full Dull چیست؟
تفاوت اصلی POY  نیمه مات، مات و براق در میزان ماده مات‌کننده   TiO₂ است.

10.آیا POY مستقیماً برای تولید پارچه استفاده می‌شود؟ در اغلب کاربردهای نساجی، POY به عنوان نخ نیمه‌ساخته استفاده می‌شود و معمولاً ابتدا به DTY تبدیل می‌شود.
مسیر رایج POY → DTY → Fabric 

11.سرعت تولید POY چقدر است؟ سرعت تولید POY در خطوط صنعتی مدرن بسته به طراحی ماشین و شرایط فرآیند متفاوت است و معمولاً در محدوده چند هزار متر بر دقیقه قرار دارد. پارامتر سرعت ریسندگی بر Orientation مولکولی ،خواص مکانیکی  و قابلیت Drawing اثر دارد.

12. اسپین فینیش در POY چه کاربردی دارد؟ Spin Finish ماده روغنی است که روی سطح فیلامنت‌ها اعمال می‌شود.وظایف آن: کاهش اصطکاک فیلامنت‌ها ، کنترل الکتریسیته ساکن ،بهبود حرکت نخ در ماشین‌آلات و افزایش قابلیت فرآوری در تکسچرایزینگ 

13. POY نخ پلی‌استر بازیافتی (rPET POY) چیست؟ rPET POY از پلیمر PET بازیافتی تولید می‌شود.  کاربرد ها عبارتند از منسوجات پایدار ، محصولات دارای الزامات زیست‌محیطی ،کاهش مصرف مواد اولیه پتروشیمی

14. تفاوت Mono Filament و Multi Filament چیست؟ POY معمولاً Multi Filament است.
•    Mono Filament: یک فیلامنت منفرد 
•    Multi Filament: مجموعه‌ای از چندین فیلامنت 

15.چرا تعداد فیلامنت روی نرمی پارچه اثر دارد؟  افزایش تعداد فیلامنت باعث کاهش دنیر هر فیلامنت (D.P.F) می‌شود و معمولاً احساس نرمی بیشتری ایجاد می‌کند.

16.چرا کنترل رطوبت PET Chip ضروری است؟ زیرا رطوبت باعث واکنش هیدرولیز PET در دمای بالا می‌شود و وزن مولکولی پلیمر کاهش می‌یابد.

17. چرا کنترل دمای مذاب PET مهم است؟دمای نامناسب باعث: تخریب پلیمر ، تغییر ویسکوزیته  وناپایداری فرآیند Spinning  می‌شود.

18.چرا POY باید قبل از مصرف در شرایط مناسب نگهداری شود؟ زیرا تغییرات محیطی می‌تواند روی: مقدار جذب   اسپین فینیش (Spin Finish) ، شرایط سطحی نخ  وعملکرد فرآیندی اثر بگذارد.

19. اسپینرت Spinneret در تولید POY چه نقشی دارد؟   Spinneret صفحه فلزی دارای سوراخ‌های بسیار دقیق است که پلیمر مذاب از آن عبور کرده و به فیلامنت تبدیل می‌شود.تعداد سوراخ‌ها تعیین‌کننده تعداد فیلامنت‌های نخ است.

20. سیستم سرد کننده  کوئینچینگ  Quenching  در تولید POY چیست؟ :Quenching فرآیند سرد کردن فیلامنت‌های خروجی از Spinneret با جریان هوا است. هدف از سرد کردن جامد کردن کنترل‌شده پلیمر  و ایجاد ساختار یکنواخت فیلامنت می باشد.

21. چرا PET چیپس  قبل از تولید POY باید خشک شود؟ PET یک پلیمر حساس به هیدرولیز است. وجود رطوبت هنگام ذوب باعث کاهش وزن مولکولی پلیمر ، کاهش ویسکوزیته ذاتی (IV)  وکاهش استحکام نخ  می‌شود.

22. فرآیند تولید POY چگونه است؟
مراحل اصلی تولید POY پلی‌استر:
1.    خشک کردن PET Chips 
2.    ذوب پلیمر 
3.    فیلتراسیون مذاب 
4.    عبور از Spinneret 
5.    سرد کردن فیلامنت‌ها (Quenching) 
6.    اعمال Spin Finish 
7.    کشش اولیه و جمع کردن روی بوبین (Winding)


23. تفاوت Virgin POY و Recycled POY چیست؟ Virgin POY از PET اولیه تولید می‌شود. Recycled POY از PET بازیافتی تولید می‌شود. تفاوت اصلی: تاریخچه حرارتی پلیمر ، وزن مولکولی و ویژگی‌های فرآیندی است.

24.چرا POY باید دارای کیفیت یکنواخت بین بوبین‌ها باشد؟ زیرا اختلاف بین بوبین‌ها می‌تواند باعث: تغییر رفتار کشش ، اختلاف رنگ در پارچه  و تغییر خواص مکانیکی 
شود.
25.آیا می‌توان از پرک بطری‌های PET (PET Bottle Flakes) چیپس پلی‌استر تولید کرد و از آن نخ POY با کیفیت مناسب برای تولید DTY ساخت؟ بله، از نظر فنی امکان تولید نخ POY و سپس DTY از PET Bottle Flakes بازیافتی وجود دارد؛ اما فقط در صورتی که پرک بطری پس از فرآیندهای کنترل‌شده بازیافت به پلیمر با کیفیت مناسب برای ریسندگی فیلامنت تبدیل شود. پرک بطری به‌صورت مستقیم و بدون آماده‌سازی مناسب، ماده اولیه مناسب برای تولید POY با کیفیت بالا نیست.

26.مهم‌ترین پارامتر rPET برای تولید POY چیست؟   Intrinsic Viscosity (IV) مهم‌ترین پارامتر است. IV نشان‌دهنده وزن مولکولی PET است. اگر IV پایین باشد:  استحکام نخ کاهش می‌یابد ،Spinnability کاهش پیدا می‌کند وشکست فیلامنت افزایش می‌یابد در فرآیند بازیافت PET، رطوبت می‌تواند باعث هیدرولیز و کاهش طول زنجیره‌های پلیمر شود. 

27.چرا بعضی کارخانه‌ها از rPET برای نخ DTY استفاده نمی‌کنند؟  نوسان کیفیت مواد اولیه : بطری‌های PET از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شوند و ترکیب آن‌ها ثابت نیست.
کاهش IV:در اثر مصرف قبلی و فرآیند بازیافت.
افزایش ژل و ناخالصی که باعث: شکست فیلامنت ، گرفتگی Spinneret  وافزایش پارگی DTY 
می‌شود.

28. آیا خود پرک بطری می‌تواند مستقیماً وارد خط تولید POY شود؟ از نظر تکنولوژی امکان دارد، اما برای تولید POY با کیفیت بالا معمولاً پرک بطری ابتدا باید به rPET Chip (Recycled PET Chips) تبدیل شود یا در خطوط بسیار پیشرفته با سیستم‌های مخصوص مستقیماً فرآوری شود. زیرا  پرک بطری معمولاً دارای مشکلاتی مانند   آلودگی‌های خارجی ، رطوبت ،چسب و مواد باقی‌مانده لیبل ،تفاوت وزن مولکولی پلیمر  وناخالصی‌های فلزی و غیر PET  این عوامل روی پایداری Melt Spinning اثر مستقیم دارند. 

19.چگونه می‌توان نخ POY پلی‌استر مورد نیاز کارخانه را از طریق نساج یار تأمین کرد؟ نساج یار امکان تأمین و واردات نخ POY پلی‌استر (Polyester POY Yarn) را از طریق ارتباط با تأمین‌کنندگان معتبر و بررسی مشخصات فنی مورد نیاز مشتری فراهم می‌کند. فرآیند تأمین شامل بررسی نوع نخ، نمره (Denier)، تعداد فیلامنت، نوع براقیت (Semi Dull، Bright، Full Dull)، دریافت مشخصات فنی و هماهنگی خرید خارجی است.
پس از تأیید مشخصات محصول، نساج یار مراحل ثبت سفارش، هماهنگی اسناد تجاری، حمل‌ونقل بین‌المللی، امور گمرکی و ترخیص کالا را مدیریت کرده و نخ POY مورد نیاز کارخانه‌های تولید DTY و صنایع نساجی را تا مرحله تحویل نهایی پیگیری می‌کند.





منابع معتبر

1.    Fourné, F.Synthetic Fibers: Machines and Equipment, Manufacture, PropertiesHanser Publishers. 
2.    Gupta, V.B. & Kothari, V.K.Manufactured Fibre Technology Chapman & Hall. 
3.    Oerlikon Barmag Technical information on polyester filament spinning and POY/FDY/DTY processes.
https://www.oerlikon.com/barmag/ 
4.    TMT Machinery Inc.Polyester filament spinning technology documentation.
https://www.tmt-mc.jp/ 
5.    Wang, X. & Huang, W.Polyester Fiber: Manufacturing, Properties and Applications. 
6.    The Textile InstituteTextile Terms and Definitions (TTC) 
7.    Woodhead Publishing / Elsevier References on synthetic fibre production and polyester processing.

♦ لینک اشتراک گذاری : 

https://B2n.ir/nassajyar02200►

♦ مطالب پیشنهادی :

- اثر جنگ ایران،اسرائیل–آمریکا بر زنجیره تأمین چیپس پلی استر

- واردات چیپس پلی استر جهت تولید نخ

- بحران صنعت مد جهان، نایاب شدن نخ پلی استر به دلیل جنگ علیه ایران

- گزارش روند بازار پلی استر

- اثر همزمان بازگشت پنبه و شوک نفتی پلی‌استر بر استراتژی تأمین نساجی

- روند 15 ساله قیمت پلی‌استر و نشانه‌های افت ساختاری در زنجیره جهانی

.

.

لطفاً ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.