اسید استیک، با فرمول شیمیایی CH₃COOH، یکی از ساده‌ترین اسیدهای کربوکسیلیک است که به عنوان یک ماده آلی ضعیف شناخته می‌شود. این ترکیب بی‌رنگ با بوی تند و مزه ترش، نه تنها در زندگی روزمره ما به صورت سرکه ظاهر می‌شود، بلکه نقش کلیدی در صنایع مختلف ایفا می‌کند. در این مقاله، بر کاربردهای اسید استیک در نساجی خواهیم پرداخت. 

نقش اسید استیک در صنعت نساجی: بهبود کیفیت و دوام پارچه‌ها
صنعت نساجی یکی از حوزه‌هایی است که اسید استیک به طور گسترده در آن استفاده می‌شود. این ماده به دلیل خواص شیمیایی مانند قابلیت تنظیم pH، حلالیت خوب و خاصیت ضدمیکروبی، در مراحل مختلف تولید پارچه " از آماده‌سازی الیاف تا رنگرزی و پرداخت نهایی " کاربرد دارد. استفاده از اسید استیک نه تنها فرآیندها را کارآمدتر می‌کند، بلکه به کاهش هزینه‌ها و افزایش پایداری محصولات کمک می‌رساند. در ادامه، به بررسی دقیق‌تر این کاربردها می‌پردازیم.

تنظیم pH برای رنگرزی یکنواخت و پایدار
یکی از مهم‌ترین کاربردهای اسید استیک در نساجی، نقش آن در فرآیند رنگرزی است. بسیاری از رنگ‌ها، به ویژه برای الیاف مصنوعی مانند پلی‌استر، نایلون یا الیاف طبیعی مانند پنبه و پشم، در محیط اسیدی بهتر عمل می‌کنند. اسید استیک با کاهش pH حمام رنگ (معمولاً به محدوده ۴-۶)، به مولکول‌های رنگ اجازه می‌دهد تا عمیق‌تر به الیاف نفوذ کنند و تثبیت شوند. این کار منجر به رنگ‌آمیزی یکنواخت، بدون لکه یا محو شدن می‌شود. برای مثال، در رنگرزی واکنشی (reactive dyeing)، اسید استیک می‌تواند توزیع رنگ را بهبود بخشد و از تشکیل نمک‌های ناخواسته جلوگیری کند، که این امر رنگ‌ها را زنده‌تر و مقاوم‌تر به شستشو می‌کند. تحقیقات منتشرشده در مجلات نساجی نشان می‌دهد که استفاده از اسید استیک می‌تواند ثبات رنگ را تا ۲۰-۳۰ درصد افزایش دهد، به ویژه در پارچه‌های پنبه‌ای یا پلی‌استر که برای لباس‌های روزمره یا منسوجات خانگی استفاده می‌شوند.

خنثی‌سازی پس از فرآیندهای قلیایی
بسیاری از مراحل نساجی، مانند مرسریزاسیون/مرسرایزینگ (برای افزایش درخشندگی پنبه) یا سفیدگری، در محیط قلیایی انجام می‌شوند و از مواد مانند سود سوزآور استفاده می‌کنند. پس از این فرآیندها، باقی‌مانده قلیا می‌تواند به الیاف آسیب بزند و باعث زبری یا کاهش دوام پارچه شود. اسید استیک، به عنوان یک اسید ملایم، برای خنثی‌سازی این باقی‌مانده‌ها ایده‌آل است. این کار pH را به حالت خنثی برمی‌گرداند و سلامت الیاف را حفظ می‌کند.
علاوه بر این، اسید استیک خاصیت ضدمیکروبی دارد و می‌تواند رشد باکتری‌ها، کپک و قارچ‌ها را روی پارچه مهار کند. این ویژگی برای پارچه‌های ضدباکتریال یا منسوجاتی که در محیط‌های مرطوب استفاده می‌شوند (مانند لباس‌های ورزشی یا پرده‌ها) بسیار مفید است. اسید استیک را می‌توان روی الیاف طبیعی مانند پنبه و کتان یا مصنوعی مانند نایلون اعمال کرد تا مقاومت به لکه و بو را افزایش دهد.

تولید الیاف استات: جایگزینی مقرون‌به‌صرفه برای ابریشم
اسید استیک ماده اولیه کلیدی در سنتز سلولز استات است، که از واکنش سلولز (معمولاً از خمیر چوب) با اسید استیک و انیدرید استیک به دست می‌آید. الیاف سلولز استات به دلیل درخشندگی، نرمی و حسی شبیه به ابریشم، در تولید لباس‌های مجلسی، آستری‌ها، کراوات‌ها و حتی فیلترهای سیگار کاربرد دارند. این الیاف همچنین هیگروسکوپیک (جذب‌کننده رطوبت) هستند و در منسوجات تابستانی یا لباس‌های ورزشی مفیدند.
در فرآیند تولید، اسید استیک به عنوان حلال عمل می‌کند و کیفیت نهایی الیاف را بهبود می‌بخشد. علاوه بر این، در مراحل تکمیلی مانند نرم‌کنندگی و ضدچروک، اسید استیک با واکنش شیمیایی با الیاف، مقاومت به چین‌وچروک را افزایش می‌دهد و پارچه را نرم‌تر می‌کند. این کاربردها نه تنها زیبایی محصولات را ارتقا می‌دهند، بلکه دوام آن‌ها را در برابر شستشو و استفاده روزانه بیشتر می‌کنند.

سایر کاربردها در پرداخت و تکمیل پارچه
اسید استیک در تولید مواد کمکی نساجی مانند نرم‌کننده‌ها، تکمیل نساجی و حتی در چاپ پارچه استفاده می‌شود. برای مثال، در چاپ دیجیتال یا سنتی، به عنوان تنظیم‌کننده pH کمک می‌کند تا جوهرها بهتر جذب شوند. همچنین، در صنعت چرم (که مرتبط با نساجی است)، برای تنظیم pH و تمیزکاری استفاده می‌شود.
اسید استیک به دلیل توانایی تنظیم دقیق و پایدار pH، خنثی‌سازی ایمن باقی‌مانده‌های قلیایی، نقش کلیدی در تولید الیاف استات و خاصیت طبیعی ضدباکتری و ضدکپک، همچنان یکی از مواد ضروری و غیرقابل جایگزین در صنعت نساجی است. این ماده ساده و ارزان، با مصرف کم به بهبود کیفیت رنگ، دوام پارچه، حس لامسه و عملکرد نهایی محصول کمک می‌کند و در عین حال گزینه‌ای نسبتاً پایدار و مقرون‌به‌صرفه برای تولیدکنندگان باقی مانده است.

منابع مرتبط : 

https://www.tahlilbazaar.com►

 ♦ لینک اشتراک گذاری : 

https://B2n.ir/nassajyar02031►

♦ مطالب پیشنهادی

-نصب و راه اندازی اولین دستگاه بسته بندی اتوماتیک بوبین نخ در شرکت صنایع نساجی ایرانیان مهر سپاهان

- عوامل ضدمیکروبی در صنعت نساجی

.

لطفاً ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.