عیوب رنگرزی و راهکارهای رفع آن‌ها

(Dyeing Faults and Their Remedies)

رنگرزی یکی از فنی‌ترین و حساس‌ترین مراحل در صنعت نساجی به شمار می‌رود. در این فرآیند، تطابق دقیق بین نمونه پیش‌تولید و نمونه تولید انبوه با نمونه تأییدشده خریدار (Approved Shade) اهمیت حیاتی دارد. دستیابی به این تطابق همواره ساده نیست و در بسیاری از موارد، عدم کنترل صحیح پارامترهای فرآیند منجر به عدم یکنواختی رنگ، تغییر شید یا بروز عیوب رنگرزی می‌شود؛ عیوبی که گاهی حتی نیاز به رنگرزی مجدد کل بچ (Re-dyeing) دارند.
در این مقاله، مهم‌ترین عیوب رایج رنگرزی پارچه‌های حلقوی و تخت به همراه علل فنی و راهکارهای اصلاحی استاندارد بررسی شده است.

 1. رنگرزی نایکنواخت (Uneven Dyeing)
علل (Causes)
• عدم انجام صحیح عملیات آماده‌سازی اولیه پارچه (Pretreatment)
• افزودن سریع و ناگهانی رنگزاها و مواد شیمیایی
•  عدم کنترل دقیق پارامترهای رنگرزی (دما، pH، زمان، نسبت مایع به کالا)
راهکارها (Remedies)
•  افزودن رنگزا و مواد شیمیایی با نرخ افزایشی کنترل‌شده
• انجام صحیح و کامل آماده‌سازی اولیه پارچه
• کنترل زمان گردش طناب پارچه (Rope Turnover Time)
• شست‌وشوی مناسب و کامل پس از رنگرزی

2. تغییر شید /سایه حین فرآیند (Running Shade Fault)
علل
•بارگذاری بیش از ظرفیت دستگاه
• فشار نامناسب نازل (Nozzle Pressure)
• تخلیه حمام رنگ در دمای بالا
راهکارها
• رعایت زمان سیکل استاندارد رنگرزی
• تنظیم دقیق فشار نازل
• تخلیه حمام در دمای متعادل و کنترل‌شده

3. ایجاد چین‌خوردگی رنگی (Crease Mark)
علل
• بارگذاری بیش از حد پارچه در دستگاه
• تغییر ناگهانی دما در مرحله سرد کردن
• عدم هماهنگی بین سرعت وینچ و فشار پمپ
راهکارها
• رعایت شیب دمایی (Temperature Gradient) در کل سیکل
• بارگذاری پارچه متناسب با طول لوپ(طول هر گردش طناب پارچه)
• حفظ هماهنگی کامل بین سرعت وینچ و فشار پمپ
 

4. ایجاد سوراخ سوزنی (Pin Hole)
علل
• وجود یون‌های فلزی Fe⁺ و Cu⁺ در حمام فرآیند
• تزریق سود (Soda) در دمای بالا و حضور اکسیژن
• کمبود پایدارکننده در مرحله سفیدگری با H₂O₂
راهکارها
• استفاده از آب بدون سختی (Hardness-Free Water)
• تزریق سود در دمای پایین‌تر از 60°C
• تنظیم مقدار مناسب پایدارکننده در سفیدگری

 
5. لکه رنگ (Dye Spot)
علل
• حل نشدن کامل رنگزا
• سختی آب حمام رنگرزی
راهکارها
• حل و اختلاط کامل رنگزا پیش از تزریق
• استفاده از آب بدون سختی در حمام رنگرزی

6. لکه سود (Soda Spot)
علل
• شروع صابون‌کشی قبل از شست‌وشوی کامل
• وجود CaCO₃ یا MgCO₃ در حمام
•  تزریق سریع سود
راهکارها
• حل کامل ذرات سود پیش از مصرف
• انجام خنثی‌سازی (Neutralization) کامل پس از اماده سازی و رنگرزی

 
7. لکه‌های ناشی از گرد رنگ (Fly Dye Stains)
علل
• حل رنگزا در فضای عمومی سالن رنگرزی
• آلودگی محیط کار
راهکارها
• حل رنگزا در مخزن مجزا و محیط جداگانه
• حفظ نظافت کامل سالن رنگرزی

 
8. عدم تطابق رنگ اجزای جانبی لباس (یقه و سرآستین) با بدنه لباس(Trim to Body Shade Variation)
علل
• استفاده از نخ‌های با جنس یا مشخصات متفاوت
• تفاوت بچ رنگ برای اجزای لباس و بدنه
• تنظیم نادرست دستورالعمل رنگرزی
راهکارها
• استفاده از نخ، بچ رنگ، دستورالعمل، فشار نازل و توزیع یکنواخت یکسان برای اجزا و بدنه

 
9. ایجاد رد نرم‌کننده (Softener Marks)
علل
• عدم کنترل pH
• امولسیون‌سازی ضعیف نرم‌کننده
• استفاده از نرم‌کننده با کیفیت پایین
راهکارها
• حل یکنواخت نرم‌کننده در آب
• استفاده از نرم‌کننده مناسب و روش صحیح اعمال
• تنظیم و تثبیت pH مناسب

10. راه‌راه شدن پارچه (Barré Effect)
علل
• کشش بالای نخ
• تغییرات نمره نخ
• اختلاط بچ‌های مختلف نخ
راهکارها
• یکنواخت‌سازی کشش نخ در تمامی فیدرها
• استفاده از نخ یک‌دست از یک بچ مشخص
 
11. متامریسم (Metamerism) تفاوت رنگ تحت نورهای مختلف
علل
• استفاده از کلاس‌های مختلف رنگزا در یک بچ
• رنگرزی یقه و سرآستین با رنگزاهای متفاوت از بدنه
راهکارها
• انتخاب یک کلاس رنگزای یکسان که تحت نورهای اصلی و ثانویه، سایه یکسان ایجاد کند

 
12. مشکل در زیردست پارچه (Hand Feel Problem)
علل
• استفاده از مواد شیمیایی فلزی خشن
• مصرف ناکافی نرم‌کننده در ماشین رنگرزی
راهکارها
• کاهش املاح از طریق دمینرالیزاسیون
• بهبود زیردست با افزودن نرم‌کننده مناسب

شناخت دقیق عیوب رنگرزی، دلایل فنی بروز آن‌ها و راهکارهای اصلاحی نقش کلیدی در افزایش کیفیت نهایی پارچه، کاهش دوباره‌کاری و بهینه‌سازی هزینه‌های تولید دارد. اجرای صحیح آماده‌سازی اولیه پارچه ، کنترل دقیق پارامترهای فرآیندی و استفاده از مواد شیمیایی استاندارد، اساس دستیابی به رنگرزی یکنواخت و پایدار است.

 

♦ منابع مرتبط :

https://textileapex.com►

♦ لینک اشتراک گذاری :

https://B2n.ir/nassajyar01938►

 ♦ مطالب پیشنهادی :

- مقایسه بافت حلقوی و بافت تاری‌پودی در صنعت نساجی

- علل پیچش الیاف به دور کاتس‌های لاستیکی

- بهبود کیفیت نخ در مرحله بوبین‌پیچی

- مشکلات رایج و راهکارهای عملی دستگاه استنتر 

- انتخاب سیستم رپیری در ماشین بافندگی پیکانول اپتیمکس

.

لطفاً ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.